تشيع در تسنن ( فارسي ) — الصفحة ١٢٩

برخى مقصود از آن را استناد نكردن به هيچگونه نص مى دانند

ومى گويند : " چيزهايى است كه حق اكتشاف آن به عقل واگذار شده است " .

برخى ديگر ، مقصود از " ارسال " را عدم استناد بر نص خاص مى دانند ، نه

آن كه أصلا نصى وجود نداشته باشد ، بلكه مستند ، نصوص كلى است كه

مى توان از آن استفاده نمود . ( 1 )

تا اين جا تعاريف هر يك از قياس ، استحسان ومصالح مرسله را بيان

كرديم .

اما از نظر حجيت بايد گفت حجيت هر يك از قياس ، استحسان

ومصالح مرسله محل اشكال است ، ودر واقع ، استدلال هايى كه بر صحت

آنها به طور مطلق شده است ، مخدوش مى باشد .

عده اى از محقق ترين علماى أهل تسنن نيز حجيت آن ها را

نپذيرفته اند ، زيرا همهء اين عناوين در يك امر مشتركند وآن " پيروى از غير

علم " است كه در قرآن كريم از آن نهى شده است ، حتى اگر موجب ظن

باشد . آيات زير روشن ترين دليل بر بطلان تبعيت از غير علم است :

خداوند متعال مى فرمايد :

* ( لا تقف ما ليس لك به علم ) * ، ( 2 )

وهرگز از آنچه كه علم ندارى ، پيروى مكن .

قرآن كريم در جاى ديگر مى فرمايد :

* ( إن يتبعون الا الظن وإن الظن لايغنى من الحق شيئا ) * ، ( 3 )

1 . ر . ك : محمد تقي حكيم ، الأصول العامة للفقه المقارن ، الباب الأول ، القسم السابع ، الطبعة الأولى ، دارالاندلس ، ص 381 . 2 . الاسراء ، آيهء 36 . 3 . النجم ، آيهء 28 .