تشيع در تسنن ( فارسي ) — الصفحة ١٠٢

اجتهاد ، عمل به دست آوردن احكام شرعي از ادلهء تفصيلي است .

د ) إستفراغ الوسع في طلب الظن بشئ من الأحكام الشرعية

على وجه يحس من النفس العجز عن المزيد عليه ، ( 1 )

به كار بستن وسع وطاقت در به دست آوردن ظن به احكام شرعي ، به

صورتي كه نسبت به فراتر از آن احساس عجز كند .

ه‍ ) ملكة تحصيل الحجج على الأحكام الشرعية أو الوظائف

العملية شرعية أو عقلية ، ( 2 )

اجتهاد ، ملكه ( 3 ) تحصيل حجت بر احكام شرعي يا وظائف عملي مكلف

است ، خواه حجت شرعي باشد يا عقلي .

اين تعاريف ، معاني عام يا نسبتا عامي است كه در كتب دانشمندان

براي اجتهاد يافت مى شود .

هر يك از اين تعاريف ، مورد نقد ونظرهايى قرار گرفته واز حيث

دايره ء شمول آن بحث وگفتگوهايى وجود دارد ، ولى به نظر مى رسد كه

همه اين تعاريف در يك امر اساسى مشترك باشند وآن اين كه مراد از

اجتهاد ، تلاش براي به دست آوردن حكم شرعي از طريق ادلهء آن است .

نهايت آن كه در مورد برخى از أدله ، همچون : قياس ، استحسان ، مصالح

مرسله ، خبر واحد ، و . . . اختلاف واقع شده است كه آيا دليل هستند يا نه ؟

واگر دليل شرعي هستند ، تابع چه شرايطى مى باشند ؟

1 . آمدى ، ارشاد الفحول ، ص 250 . 2 . السيد الخوئي ، مصباح الأصول ، ص 434 . 3 . صفت راسخ در نفس آدمي را ملكه گويند كه به دو بخش فضايل ورذايل تقسيم مى شود . ( ويراستار )