تاريخ بخارا ( فارسي ) — الصفحة ٣١١

فارياب وفيرياب

و گاهى كرسى ولايت اسبيجاب نيز محسوب مىگرديد ، و ربض آن در قرن چهارم به نام كدر موسوم بود .

و از مقدسى نقل كرده است كه باراب شهرى بزرگ است ، و هفت هزار ( در اصل كتاب مقدسى هفتاد هزار است ) تن جمعيت دارد با مسجد جامع ، و بازارهائى بزرگ و با روى مستحكم و ارگ و ابو نصر فارابى كه به سال 339 وفات يافت در اين شهر به دنيا آمد ، ولى به گفته ابن حوقل زادگاه ابو نصر فارابى شهر كوچك وسيج است كه در دو فرسخى فاراب است .

يك قرن بعد فاراب اترار ناميده شد ، و در اوائل قرن هفتم به باد غارت لشكريان مغول رفت ، ولى بعد از اندكى دوباره آباد شد ، و امير تيمور در همين شهر درگذشت ( 516 ) .

گرديزى تنها از فارياب اسم برده و گويد : شهر فارياب را فيروز بن يزدجرد بنا نهاد .

و در شعر فردوسى هم اين شهر خراسان به نام فارياب ياد شده و شعر اين است .

دگر طالقان شهر تا فارياب * هميدون ببخش اندرون اندراب

ابن اثير فرقى بين اين دو كلمه نگذاشته و شهرى كه در خراسان بوده و شهرى كه در ما وراء النهر بوده هر دو را فارياب آورده است ، در احوال قتيبه و فتوحات او مىنويسد « قتيبه بعد از فتح طالقان به فارياب رفت » ( 4 / 209 ) و بعد از چند صفحهء ديگر كه فتوحات وى را در بلاد ما وراء النهر شرح مىدهد گويد :