تاريخ بخارا ( فارسي ) — الصفحة ١٩٣
نوروز و سال جديد مغان
نوروز و سال جديد مغان
خاء نقطه دار ) به معنى كوشك و قصر و عمارت بلند باشد ، و خانه بى روزن را نيز گويند ، و به اين معنى عربى است .
آن چه در معنى كلمهء كاخ از كوشك و قصر و عمارت بلند نوشته‌اند درست است ، و ليكن كلمه‌اى كه به معنى خانه بىروزن است كوخ است نه كاخ ، چنان كه در السامى فى الاسامى آمده ، كوخ : خانه بىروزن .
خاقانى گويد :
دنيا كه دو روزه كاخ و كوخى است * در راه محمدى كلوخى است
و نظامى راست :
از آن سرد آمد اين كاخ دلاويز * كه تا جا گرم كردى گويدت خيز
بعضى كاخ را مرادف كوشك كوچك دانند كه معرب آن جوسق باشد .
جواليقى در كلمهء جوسق نوشته است . جوسق : فارسى معرب است و تصغير كوشك باشد يعنى كوشك كوچك .
و بعضى آن را به معنى حصن و يا آن چه به مانند حصن باشد دانند ، و سبب آنست كه در گذشته كوشكها و قصرها را در استوارى به مانند حصنى مىساختند .
فراى به نقل از تولستو Tolstov ( ص 151 ) گويد : كه كوشك محل زندگى اشراف ، و در ساختمان بزرگتر از كاخ بوده است ، او در اثر حفرياتش در آسياى مركزى به اين نتيجه رسيده است .
و كلمهء كاخ را معادل كلمهء عربى « در » مىداند . و كلمهء كاخ بخصوص در قسمت شرقى ايران معمول بوده است .
( برهان قاطع و آنندراج و فرهنگ رشيدى و السامى فى الاسامى و المعرب جواليقى ص 96 و يادداشت فراى شماره 88 )
ص 25 س 7 نوروز سال جديد مغان احتمالا در تقويمهاى فارسى و سغدى يكى