تفسير عاملي ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٥٨

سخن كشف الاسرار در ذكر

گفت نى گفتمش چو كردى سعى

از صفا سوى مروه بر تقسيم

ديدى اندر صفاى خود كونين

شد دلت فارغ از نعيم و جحيم ؟

گفت از اين باب هر چه گفتى تو

من ندانسته‌ام صحيح و سقيم

گفتم اى دوست پس نكردى حجّ

نشده در مقام محو مقيم

رفته و مكّه و آمده باز

محنت باديه خريده بسيم .

تفسير صفى عليشاه :

حجّ بود در نزد ما توحيد ذات

عمره باشد نيز توحيد صفات

سير « في اللَّه و الى اللَّه » را تمام

مينمايد در سلوك از هر مقام

اندر استعداد احوال و صفات

مختلف شد نفسها در واردات

همچو حيوان ضعيف و هم قوى

كه نيند اندر تحمّل مستوى

همچنين بعضى ز اوصاف از نفوس

سهل باشد قلع و قمعش بىعبوس

قمع بعضى از صفاتش مشكل است

اندر « احصرتم » ازين رو داخل است

بعضى از حجّاج دائم « محصرند »

بعض ديگر بر مناسك قادرند

معنى « لا تحلقوا » را گوش دار

موت آثار طبيعت هوش دار

زايل آن هرگز نگردد يا كه سلب

نفس تا قربان نشد در ارض قلب

و آن مريض اعنى بدانش ناتوان

هم ضعيف از روى استعداد و جان

قلب او از عارضات مستمرّ

كش بود اندر جبلَّت مشتهر

هست ممنوع از سلوك و از شهود

هم ز قيد و هم ز توحيد وجود

چى است احرام آن كه در طىّ مقام

كرد لذّتها و شهوتها حرام

چى است طوف كعبه نزد رهروان

هفت نوبت پيش جانان بذل جان

يعنى اندر عشق او پيوستگى

هم ز نعمتهاى هستى رستگى

حال عاشق در حضور دوست چى است

بىخبر از بستگىّ و رستگى است

يار آمد ، وقت نظم خانه نيست

جاى حرف محرم و بيگانه نيست