تفسير عاملي ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٧٣

سخن ابو حازم با عبد الملك مروان

روح البيان : 1 - ابو سليمان دارانى گفت : بيست سال بود كه محتلم نشدم و شبى در مكّه وارد شدم و نماز عشا را منفرد خواندم و به جماعت حاضر نشدم آن شب شيطان بر من دست يافت و محتلم شدم دانستم كه از اين گناه بوده است 2 - حديثى نقل كرده‌اند كه پيغمبر فرمود اگر از نماز عبادتى بهتر بود ملائكه را به آن امر مىكردند 3 - بعضى از سابقين اگر دلشان در نماز بسوى مال متوجّه مىشد آن را صدقه مىدادند كه كفّاره‌ى اين گناه‌شان باشد . مثنوى :

اوّل اى جان رفع شرّ موش كن

وانگهان در جمع گندم كوش كن

بشنو از اخبار آن صدر صدور

لا صلاة ثمّ الَّا بالحضور

عبده : امر به نماز براى تحريك روح بدنى است و فرمان بزكات براى تحريك روح مالى انسان است كه دلش بمالش وابسته است و مال بمنزله‌ى جان است براى مردم و فرمان به ركوع بعد از اين دو براى اظهار عمل ظاهرى است .

* ( أتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَأَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتابَ أفَلا تَعْقِلُونَ ) * 44 - مجمع : اين جمله‌ها خطاب بعلماى يهود و سرزنش آنها است كه بمردم مىگفتند كار نيك بكنيد از وظايف مالى و عبادى ولى خود انجام نمىدادند و يا خود اصلا قبول دين نمىكردند براى اينكه يهودى كه مورد استفاده‌شان بودند از آنها برنگردند .

تفسير ابو السعود : برّ بكسر باء بمعنى سود رساندن است و نيكى كردن بخويشان و احسان با بيگانگان و انجام دستور و عبادت خداوند .

ابو الفتوح : جندب بن عبد اللَّه روايت كرد كه پيغمبر ص فرمود : آنهائى كه علم دارند و مردم را وادار بخير مىكنند و خود بعلم و گفتار خود عمل نمىكنند مثل اين مردم مانند چراغى است كه ديگران را نور مىدهد و خود را مىسوزاند .

ابو الفتوح نوشته است : عبد اللَّه مسعود روايت كند . حضرت رسول ( ص ) فرمود :

فرداى قيامت هيچ مرد را رها نكنند كه قدم بردارد تا از عهده‌ى چند چيز بدر نيايد :