توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٦٣١
حقوق متقابل انسان وطبيعت
حقوق متقابل انسان وطبيعت
وبدون تحويل أو گرفتن حق ممكن نباشد ، دولت اسلامى بايد أو را تحويل دهد ، ولى اگر
هيچ يك از حقوق مردمى بر عهده أو نباشد ، تحويل يا عدم تحويل أو بستگى به اختياراتى
دارد كه مردم به دولت منتخب خود داده اند ، مگر اين كه ميان آن دو كشور قرارداد استرداد
پناهندگان منعقد شده باشد كه در اين صورت در هر حال بايد تحويل داده شود .
حقوق متقابل انسان وطبيعت
حق بهره بردارى از طبيعت وآب وهوا وگياهان وحيوانات آن متعلق به همه
انسانهاست ، بنابراين كسى حق ندارد به گونه اى از طبيعت استفاده كند كه موجب آسيب
رساندن به آن ومحروميت ديگران گردد ، اگر چه بهره بردارى أو در ملك خودش باشد .
به عنوان مثال حق ندارد هواي سالم مورد استفاده ديگران را با دود ، آب دريا ورودخانه را
با فاضلاب وزمين را با پراكندن زباله ويا با آزمايشهاى اتمى آلوده نمايد به طورى كه
سلامت انسانها در معرض خطر قرار گيرد ، بلكه نبايد حيات گياهان وجانوران را نيز به
مخاطره اندازد .
هيچ انساني حق ندارد بي جهت به حيوانات آسيب وآزار برساند ، در روايتي از حضرت
امام جعفر صادق ( ع ) آمده است كه : " زنى به خاطر اين كه گربه اى را در بند كرده بود وآن
حيوان از تشنگى جان داده بود دچار عذاب گرديد " .
انسان حق ندارد أموال واشيائى را كه قابل استفاده اند اتلاف نمايد ، به عنوان مثال حق
ندارد گوشت قرباني حج را بىجهت دفن كند يا بسوزاند ، ويا ما زاد توليد گندمش را به
دريا بريزد در حالي كه گرسنگان بسيارى در ديگر نقاط جهان به سر مىبرند .
علاوة بر حقوقى كه به طور خلاصه بيان شد حقوق ديگرى نيز در شرع مقدس وارد شده
كه هر كدام در جاى مناسب خود در اين رساله بيان شده است ، از جمله : " حق قصاص يا
عفو ويا اخذ دية توسط اولياى دم " ، " حق فسخ عقد بيع وعقد نكاح در موارد معين " ،
" حق فسخ هر عقد لازم در صورتي كه ضمن آن شرط شده باشد " ، " حق طلبكار نسبت به
مال رهن " ، " حق تقدم در استفاده از مشتركات " ، " حق شفعه " ، " حق جعاله " ، " حق
تقدم در حيازت وتملك مباحات أولية " ، " حق سر قفلى در موارد معين " ، " حق طلاق
توسط شوهر ويا توسط زن در صورتي كه اين حق از طرف شوهر براي زن در ضمن عقد
لازمى شرط شده باشد " ، " حق رجوع شوهر در طلاق رجعي " ، " حق انتخاب وكيل در
( 1 ) وسائل الشيعة ، كتاب القصاص ، باب 1 از أبواب ( القصاص في النفس ) حديث 13