توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٥٩٣

قصاص ودية اعضا

دست ، پا ، گوش وچشم - بريدن يا از بين بردن جفت آن موجب دية كامل وبريدن يا از بين

بردن يكى از آنها موجب نصف دية است ، هر چند در بريدن يك لب يا يك بيضه ويا دو پلك

چشم احتياط در مصالحه بر نصف است . ودر حكم به دية فرقى ميان صورت عمد

وغير عمد آن وجود ندارد .

" مسأله 3263 " دية چند چيز مانند دية قتل است :

1 - دو چشم كسى را در آورند يا كور كنند ، واگر يكى از آنها را در آورند يا كور كنند بايد

نصف دية قتل را بپردازند . واگر كسى بر حسب خلقت يا به جهت حادثه اى يك چشم

بيشتر ندارد ، در آوردن يا كور كردن همان يك چشم موجب دية كامل است . واگر چهار

پلك دو چشم كسى را ببرند بنابر مشهور موجب دية كامل است ، ولى بنابر احتياط مصالحه

كنند . همچنين در بريدن دو پلك چشم به نصف دية مصالحه نمايند .

2 - دو گوش كسى را از بيخ ببرند يا آنها را به طور كلى كر كنند واميد بهبودى هم در بين

نباشد ، واگر يكى از آنها را ببرند يا كر كنند بايد نصف دية قتل را بدهند . واگر نرمه يك

گوش را ببرند بايد يك سوم دية يك گوش را بدهند .

3 - تمام بيني يا تمام نرمه بيني كسى را ببرند يا كارى كنند كه به طور كلى بوى چيزى را

نفهمد واميد خوب شدن هم نباشد .

4 - زبان كسى را كه لآل نيست از بيخ ببرند ، واگر قسمتى از آن را ببرند بنابر احتياط

نسبت آن قسمت را به همه زبان بسنجند ، همچنين نقصى را كه در اثر بريدن آن در مخارج

حروف بيست وهشتگانه پيدا مىشود حساب كنند ، يعنى دية كامل را به حروف

بيست وهشتگانه تقسيم كنند ، ودر تفاوت اين دو با هم مصالحه نمايند . واگر زبان شخص

لآل را ببرند بايد يك سوم دية قتل را بدهند ، واگر قسمتى از آن را ببرند آن قسمت را نسبت

به همه زبان أو بسنجند وحساب كنند .

5 - تمام دندانهاى كسى را از بين ببرند ، ودية هر كدام از دوازده دندان جلوى دهان كه

شش عدد در بالا وشش عدد در پايين مىباشد پنجاه مثقال شرعي - هجده نخودى - طلاى

سكه دار يا پانصد درهم نقره سكه دار است ، ودية هر كدام از شانزده دندان عقب دهان

بيست وپنج مثقال شرعي طلاى سكه دار يا دويست وپنجاه درهم نقره سكه دار است .

6 - دو لب كسى را ببرند ، واگر يكى از آنها را ببرند بنابر احتياط بر نصف دية توافق

ومصالحه نمايند .

( 1 ) مقدار هر مثقال شرعي طلا برابر با " 456 / 3 گرم " ، ومقدار هر درهم نقره سكه دار برابر با " 419 / 2 گرم " مىباشد .