توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٥٨٩
راههاى اثبات قتل
راههاى اثبات قتل
قصاص يا دية محل اشكال است ، بلكه حاكم شرع أو را تعزير ومجازات مىكند ، مگر
اين كه به عنوان دفاع باشد كه در اين صورت تعزير ندارد .
راه هاى اثبات قتل :
" مسأله 3242 " قتل به يكى از راه هاى زير ثابت مىشود :
1 - " اقرار متهم به قتل " ، به شرط آن كه اقرار كننده بالغ وعاقل وآزاد باشد واقرار أو از
روى اختيار انجام شده باشد ، نه اكراه وترس ، وبنابر احتياط دو بار اقرار كند .
2 - " شهادت دو مرد عادل " ، به شرط آن كه شهادت آنان از روى ديدن ومانند آن باشد
ودر تعيين خصوصيات قتل نيز اختلاف نداشته باشند .
3 - " قسامه " ، يعنى قسم خوردن پنجاه مرد از بستگان مقتول براي اثبات قتل عمد ،
وبيست وپنج مرد براي اثبات قتل شبه عمد وخطا ، هر چند أحوط در آنها نيز قسم خوردن
پنجاه مرد است . قسامه فقط در اثبات قتل وجراحات اعتبار دارد وكيفيت آن در مسائل
آينده گفته مىشود .
" مسأله 3243 " قسامه در جايى معتبر است كه " لوث " در بين باشد ، ومقصود از
لوث قرائن ونشانه هايى است كه موجب مظنه است ولى به حد حجت شرعي نمىرسد ،
مانند شهادت يك مرد عادل يا شهادت دو مرد كه واجد شرايط نباشند ، يا مثلا مردى را با
سلاح خون آلود بر سر كشته اى بيابند يا كشته كسى را در خانه يا محله دشمن أو بيابند .
" مسأله 3244 " در مواردى كه نه اقرار متهم در بين هست ونه شهادت دو مرد
عادل ، مسأله دو صورت دارد :
الف - اگر " لوث " در بين نباشد - مانند ساير موارد قضاء - ولى مقتول مىتواند از
حاكم شرع بخواهد كه متهم را يك بار قسم دهد وبا قسم خوردن أو دعوى پايان مىپذيرد ،
واگر قسم ياد نكرد مىتواند قسم را به ولى مقتول رد كند .
ب - اگر " لوث " يعنى قرائن ونشانه هاى ظني براي ثبوت قتل وشناخت قاتل در بين
باشد ، در اين صورت حاكم شرع از اولياى مقتول مىخواهد براي اثبات قتل عمد پنجاه
مرد ، وبراي اثبات قتل خطا وشبه عمد بيست وپنج مرد از بستگان مقتول - واز جمله خود
اولياى مقتول - براي قسم خوردن در دادگاه حاضر شوند ، پس اگر همه آنان - با يقين وجزم
وتعيين خصوصيات قتل - نزد حاكم شرع قسم ياد كردند ، حاكم شرع طبق مفاد قسم آنان در قتل
عمد به قصاص ودر شبه عمد وخطا به گرفتن دية حكم مىكند . واگر نخواستند قسم ياد
كنند اولياى مقتول مىتوانند قسامه را به مدعى عليه ( متهم ) برگردانند واز أو بخواهند براي