توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٥٦٣

آداب قضاوت

آداب قضاوت

" منصوب از طرف اعلم " باشد . همچنين بنابر احتياط داراى " بينايى چشم " و " حافظه

خوب " باشد وفراموشكار نباشد .

" مسأله 3099 " شرايط وصفات معتبر در قاضى از راه وجدان وشناخت شخصي يا

شهرت مفيد علم ويا شهادت دو شاهد عادل تشخيص داده مىشود ، همان گونه كه اجتهاد

قاضى با شهادت أهل خبره عادل ثابت مىشود .

" مسأله 3100 " كسى كه خود مجتهد نيست بنابر احتياط واجب نمىتواند با اتكا به

فتواى مجتهد ديگر قضاوت وحكم نمايد ، هر چند به نيابت از أو باشد . ولى جايز است

نزاع واختلاف بين دو طرف را با اصلاح وكدخدا منشى حل وفصل نمايد .

" مسأله 3101 " كسى كه به نظر خودش داراى شرايط قضاوت نيست حرام است

متصدى آن شود ، هر چند ديگران أو را واجد شرايط بدانند .

" مسأله 3102 " مراجعه به كسى كه شرايط قضاوت را ندارد حرام است ، مگر اين كه

براي گرفتن حق مشروع خود ناچار باشد ، بخصوص اگر مراجعه نكردن صاحب حق را

در تنگنا ومشقت زياد قرار دهد .

" مسأله 3103 " كار قضاوت براي كساني كه صلاحيت آن را دارند واجب كفايى

است ، ودر صورتي كه قاضى واجد شرايط نباشد واجب عيني مىشود .

" مسأله 3104 " كسى كه قضاوت بر أو واجب عيني نيست مىتواند از بيت المال

حقوق بگيرد ، هر چند بهتر است در صورت عدم نياز نگيرد . وچنانچه كار قضاوت بر أو

واجب عيني باشد در صورت نياز مىتواند حقوق بگيرد ، واگر نياز ندارد بنابر احتياط

نگيرد ، ولى براي انجام كارهاى تشريفاتى وثبت وضبط احكام ، حقوق گرفتن مانعى

ندارد .

آداب قضاوت :

" مسأله 3105 " قاضى در قضاوت خود بايد آزاد ومستقل باشد ومتكى به فتوايى باشد

كه مأخوذ از كتاب وسنت است ، واز هيچ ناحية اى مجبور نباشد ، دقت وبي طرفي را

كاملا رعايت كند وبا عجله قضاوت نكند . از پيامبر أكرم ( ص ) نقل شده كه فرمودند : " زبان

قاضى ميان دو حبه آتش است تا وقتي كه قضاوت كند ، پس يا به طرف بهشت ويا به طرف

آتش مىرود " .

" مسأله 3106 " بر قاضى واجب است كه در جلسه دادگاه در برخوردهاى ظاهري

( 1 ) وسائل الشيعة ، كتاب القضاء ، باب 2 از أبواب " آداب القاضي " ، حديث 3 .