توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٥١٨

تقاص

تقاص

دومى به أولى برگردانده وپيش أو تلف شده ، غاصب أولى ديگر نمىتواند از دومى مطالبه

نمايد .

" مسأله 2884 " اگر يكى از شرايط صحت معامله در چيزى كه خريد وفروش

مىكنند موجود نباشد ، چنانچه فروشنده وخريدار با قطع نظر از معامله راضى باشند در مال

يكديگر تصرف نمايند اشكال ندارد ، واگر نه چيزى را كه گرفته اند مال غصبى است وبايد آن

را به يكديگر برگردانند ، وچنانچه مال هر يك در دست ديگرى از بين برود - چه بداند

معامله باطل است يا نه - بايد عوض آن را بپردازد .

" مسأله 2885 " هر گاه مال را از فروشنده بگيرد كه آن را ببيند يا مدتي نزد خود

نگه دارد تا اگر پسنديد بخرد ، در صورتي كه آن مال از بين برود بنابر احتياط واجب بايد

عوض آن را به صاحبش بپردازد .

" مسأله 2886 " كسى كه مال يا حق أو غصب شده است مىتواند با زور يا مراجعه به

حكومت صالح - ودر حال ضرورت به حكومت جائر - مال يا حق خود را به دست آورد ،

ولى اگر در اين راه متحمل مخارجى شود نمىتواند آن را از غاصب بگيرد .

تقاص

" مسأله 2887 " در مواردى كه صاحب حق قادر به دريافت حق خود از راه هاى

متعارف نيست مىتواند به هر شكل كه قادر است حق خود را از مال مديون بردارد ، ولى

بنابر احتياط از حاكم شرع يا نماينده أو - هر چند به طور اجمال - اجازه بگيرد . واين نوع

احقاق حق را در فقه " تقاص " مىگويند .

" مسأله 2888 " اگر بدهكار مالي نزد طلبكار دارد وپس از مطالبه طلبكار از دادن

بدهى خود بدون عذر كوتاهى مىكند ، ظاهرا طلبكار مىتواند به مقدار طلب خود از مال أو

بردارد ، ولى اگر بدهكار مال خود را نزد طلبكار امانت گذاشته است بنابر احتياط در امانت

تصرف نكند . همچنين اگر كسى مال شخص ديگرى را غصب نمايد ، صاحب حق

مىتواند به مقدار حق خود از مال غاصب بردارد .

" مسأله 2889 " تقاص از مالي كه بين بدهكار وديگرى مشترك است جايز نمىباشد ،

مگر اين كه شريك اجازه دهد .

" مسأله 2890 " اگر كسى مال مشتركى را غصب كند هر يك از دو شريك مىتواند

به مقدار سهم خود تقاص نمايد .

" مسأله 2891 " اگر بعد از تقاص خطا واشتباه تقاص كننده معلوم شود بايد جبران