توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٥١٧

مسائل غصب

به أو مجبور نمايد ، صاحب زمين نيز نمىتواند غاصب را مجبور كند كه درخت يا كشت را

به أو بفروشد .

" مسأله 2879 " اگر صاحب زمين راضى شود كه زراعت ودرخت در زمين أو

بماند ، كسى كه آن را غصب كرده لازم نيست درخت وزراعت را بكند ، ولى اگر مالك

مطالبه

اجاره كند بايد اجاره آن زمين را از وقتي كه غصب كرده تا وقتي كه صاحب زمين

راضى شده است بدهد .

" مسأله 2880 " درخت ميوه اى كه شاخه آن از ديوار باغ بيرون آمده ، اگر انسان نداند

كه صاحبش راضى است بنابر احتياط از ميوه آن نچيند ، واگر ميوه آن روى زمين هم

ريخته باشد برداشتن آن محل اشكال است .

" مسأله 2881 " " حق طبع " ظاهرا معتبر است ، پس اگر در كتاب نوشته شده : " حق

طبع محفوظ است " چاپ كردن از روى آن بدون رضايت صاحب حق جايز نيست .

همچنين است " حق اختراع " اگر به نام مخترع ثبت شده ومصنوع خود را به طور مشروط

فروخته باشد .

" مسأله 2882 " اگر چيزى را كه غصب كرده موجود است بايد عين آن را به صاحبش

برگرداند ، واگر از بين رفته يكى از دو صورت را دارد :

الف - چنانچه آن چيز مثل گاو وگوسفند باشد كه افراد آن يكنواخت ومثل هم نيستند

بلكه به واسطه خصوصيات مختلف معمولا قيمت آنها تفاوت دارد ، بايد قيمت آن را

بپردازد ، واگر قيمت بازار آن فرق كرده باشد بنابر احتياط واجب قيمت روزى را كه

مىخواهد بپردازد بدهد ، وأحوط آن است كه بالاترين قيمت از روز غصب تا روز

پرداخت را بدهد . واگر قيمت بازار آن فرق نكرده ولى در مدتي كه پيش أو بوده رشد

ونمو كرده باشد - مثلا گوسفند چاق شده باشد - بايد قيمت آن را هم حساب كند وبپردازد .

ب - چنانچه آن چيز مانند گندم وجو يا چيز هاى ديگرى باشد كه معمولا يكنواخت

است وقيمت افرادش معمولا با هم فرق ندارد ، بايد مثل همان چيزى را كه غصب كرده

بدهد ، ولى چيزى را كه مىدهد بايد ويژگيهاى همان مال غصب شده را داشته باشد .

" مسأله 2883 " اگر مالي را كه غصب كرده ديگرى از أو غصب نمايد وآن مال از بين

برود ، مالك براي گرفتن عوض آن مىتواند به هر يك از آن دو رجوع كند ويا از هر كدام

مقدارى از آن را مطالبه نمايد ، واگر مالك به غاصب أول رجوع كرده ، غاصب أول

مىتواند به غاصب دوم كه مال نزد أو تلف شده رجوع كند ، واگر مالك به غاصب دوم

رجوع كند واز أو بگيرد ، غاصب دوم نمىتواند به غاصب أول رجوع نمايد ، ولى اگر