توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٣٩٠

مسائل مساقات

جانشين وى خواهند شد ، واگر باغبان بميرد مسأله دو صورت دارد :

الف - چنانچه در متن قرارداد مباشرت شخص باغبان شرط نشده باشد ، قرارداد به هم

نمىخورد ووارثان وى جانشين اويند ، ودر صورتي كه وارثان خودشان عمل را انجام

ندهند وأجير هم نگيرند واجبار آنها هم ممكن نباشد ، حاكم شرع از مال ميت أجير

مىگيرد وحاصل را ميان ورثه ميت ومالك تقسيم مىكند .

ب - چنانچه در ضمن عقد شرط كرده باشند كه خود أو درختها را تربيت كند ، مالك

مىتواند قرارداد را به هم بزند ودستمزد باغبان را برابر عرف بپردازد يا رضايت دهد وارثان

أو يا كسى كه آنها اجيرش مىكنند درختها را تربيت نمايد .

" مسأله 2189 " از هنگامى كه محصول نمايان مىشود باغبان مالك سهميه خود

مىگردد ، بنابراين چنانچه بعد از آن وقبل از تقسيم بميرد - حتى اگر مساقات به دليل شرط

مباشرت خود عامل باطل شود - سهم وى به وارثش منتقل مىشود .

" مسأله 2190 " كارهايى نظير احداث راه آب ، ديواركشى ونصب موتور كه معمولا

در هر سال تكرار نمىشود - در صورتي كه در قرارداد شرط نشده باشد - به عهده مالك باغ

مىباشد ، وكارهايى نظير اصلاح درختان ، كندن علفهاى هرزه وآبيارى كه طبق معمول

هر سال تكرار مىشود - در صورتي كه در قرارداد شرط نشده باشد - به عهده باغبان

مىباشد .

" مسأله 2191 " اگر زمينى را به ديگرى واگذار كند كه در آن درخت بكارد وآنچه

عمل مىآيد مال هر دو باشد بنابر مشهور معامله باطل است ، واين معامله را " مغارسه "

مىنامند ، پس اگر درختها مال صاحب زمين بوده بعد از كاشت وتربيت هم از آن أو است ،

وكسى كه آنها را تربيت كرده است اگر به امر مالك آنها را تربيت كرده باشد مالك بايد مزد

أو را بدهد ، همچنين است اگر به گمان صحيح بودن معامله آنها را تربيت كرده باشد .

واگر درختها مال كسى بوده كه آنها را كاشته وتربيت كرده است بعد از تربيت هم مال

أو است ومىتواند آنها را بكند ، ولى بايد گودالهايى را كه به واسطه كندن درختها پيدا شده

پر نمايد ، واجاره زمين را از روزى كه درختها را كاشته به صاحب زمين بدهد . همچنين

مالك هم مىتواند أو را مجبور نمايد كه درختها را بكند ، واگر مالك درختها را بكند

وبه واسطه كندن أو عيبى در آنها پيدا شود بنابر احتياط بايد تفاوت قيمت آن را به صاحب

درختها بدهد ، ونمى تواند أو را مجبور نمايد كه با اجاره يا بدون اجاره درختها را در زمين

باقي بگذارد .