توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٣٨٦

مسائل مزارعه

صورت مىگرفت چه مقدار از محصول سهم مالك مىشد ، پس اين دو را با هم مقايسه

كنند ومقدار مشترك را به مالك بدهد ونسبت به زيادى با يكديگر مصالحه نمايند . واگر به

واسطه ترك زراعت ضررى به زمين وارد شده كشاورز بايد خسارت آن را نيز بپردازد .

" مسأله 2167 " عقد مزارعه عقد لازم است وبدون رضايت دو طرف نمىتوان آن را

به هم زد ، ولى اگر ضمن قرارداد شرط كرده باشند كه هر دو يا يكى از آنها حق به هم زدن

را دارند ، مىتوانند مطابق قرارداد آن را به هم بزنند .

" مسأله 2168 " اگر پس از قرارداد مزارعه يكى از دو طرف يا هر دو بميرند مزارعه

به هم نمىخورد ووارثشان به جاى آنان مىباشد ، مگر آن كه قيد شده باشد كشاورز شخصا

زراعت كند كه در اين صورت مزارعه به هم مىخورد . وچنانچه زراعت نمايان شده باشد

بايد سهم أو را به ورثه اش بدهند وحقوق ديگرى هم كه كشاورز داشته ورثه أو ارث

مىبرند ، ولى نمىتوانند مالك را مجبور كنند كه زراعت در زمين باقي بماند ، هر چند

در صورتي كه چيدن زراعت ضرر دارد ووارثان حاضر باشند اجاره زمين را به مالك

بپردازند أحوط آن است كه مالك قبول نمايد .

" مسأله 2169 " اگر بعد از زراعت بفهمند كه مزارعه باطل بوده ، چنانچه بذر از

مالك باشد حاصلى هم كه به دست مىآيد مال أو است ، وبايد مالك مزد كشاورز وكليه

مخارجى را كه متحمل شده ونيز استهلاك وسايل كشاورزى أو را جبران نمايد ، وچنانچه

بذر از كشاورز باشد زراعت هم مال أو است وبايد اجاره زمين ومخارجى را كه مالك

متحمل شده به أو بپردازد . ودر هر دو صورت اگر سهمى كه به كشاورز يا به مالك - با

فرض صحت مزارعه - مىرسيد با دستمزد كشاورز يا اجاره زمين مالك تفاوت دارد

بنابر احتياط نسبت به مقدار زائد با يكديگر مصالحه نمايند . واگر بطلان مزارعه از آن جهت

باشد كه قرارداد كرده اند تمام حاصل از آن مالك باشد ، در اين صورت كشاورز چيزى

بابت اجرت ومخارج طلبكار نيست ، واگر بطلان آن از اين جهت باشد كه قرار

گذاشته اند تمام حاصل از آن كشاورز باشد ، در اين صورت مالك چيزى بابت اجرت

ومخارج طلبكار نيست . ودر هر دو صورت محصول از آن صاحب بذر است ، مگر اين كه

صاحب بذر آن را به ديگرى بخشيده يا صلح كرده باشد .

" مسأله 2170 " اگر بذر از آن كشاورز باشد وپس از زراعت بفهمند كه مزارعه باطل

بوده ، چنانچه مالك وكشاورز راضى شوند كه - با اجرت يا بدون آن - زراعت در زمين

بماند اشكال ندارد ، واگر مالك راضى نشود مىتواند كشاورز را وأدار كند تا زراعت را

بچيند ، هر چند هنوز محصول آن نرسيده باشد . وكشاورز اگر چه راضى شود چيزى به