توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٣٥٩

شرايط فروشنده وخريدار

رضايت بخواهد ، واگر صاحب آن را نمىشناسد وامكان شناسايى هم ندارد ، بايد به

اجازه حاكم شرع از طرف صاحبش صدقه بدهد ، ولى اگر چيزى را كه گرفته مال خود بچه

باشد بايد به ولى أو برساند ، واگر أو را پيدا نكرد به حاكم شرع بدهد .

" مسأله 2034 " در موردى كه معامله با بچه صحيح نيست اگر جنس يا پولى كه به

بچه داده شده از بين برود ، نمىتوان از بچه يا ولى أو مطالبه كرد .

سوم - آن كه خريدار يا فروشنده سفيه نباشد ، و " سفيه " كسى است كه معمولا دارايى

خود را در كارهاى بيهوده مصرف مىكند وكارهاى أو در نظر عرف عاقلانه نباشد .

" مسأله 2035 " اگر فروشنده يا خريدار سفيه باشد ، در صورتي كه ولى أو معامله را

اجازه نمايد صحيح مىشود .

چهارم - حاكم شرع خريدار يا فروشنده ويا هر دو را از تصرف در اموالشان منع نكرده

باشد .

پنجم - انگيزه جدى آنها خريد وفروش باشد ، بنابراين اگر به شوخى بگويد كالاى خود

را فروختم معامله باطل است .

ششم - كسى آنان را به معامله مجبور نكرده باشد .

" مسأله 2036 " اگر خريدار يا فروشنده را به معامله مجبور كنند ، چنانچه بعد از

معامله راضى شود وبگويد راضى هستم معامله صحيح است ، ولى احتياط مستحب آن

است كه دوباره صيغه معامله را بخوانند .

هفتم - هر يك از خريدار وفروشنده صاحب كالا وپول باشند ، يا همانند " پدر يا

جد پدرى شخص نا بالغ " و " وكيل در معاملات " اختيار مال در دست آنان باشد .

" مسأله 2037 " اگر انسان مال كسى را بدون اجازه أو بفروشد ، چنانچه صاحب مال

به فروش آن راضى نشود ورد كند معامله باطل است .

" مسأله 2038 " پدر وجد پدرى كودك در صورتي مىتوانند مال أو را بفروشند كه

برايش مفسده اى نداشته باشد ، بلكه بنابر احتياط واجب تا مصلحت نباشد آن را نفروشند ،

ولى وصى پدر ووصى جد پدرى وحاكم شرع تنها در صورتي مىتوانند مال كودك

را بفروشند كه مصلحت أو در آن باشد . همچنين است در جميع اين احكام حكم ديوانه اى كه

از أول ديوانه بوده است ، ولى اگر پس از بلوغ ديوانه شده بنابر احتياط واجب پدر يا

جد پدرى با نظر حاكم شرع در مال أو تصرف كنند .

" مسأله 2039 " اختيار مال كسى كه غايب باشد وبه أو دسترسى نيست با حاكم شرع

جامع الشرايط است تا مطابق مصلحت در آن تصرف نمايد .