توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٣٥٧

معاملات باطل

" مسأله 2022 " اگر چيزى را كه مثل پارچه متر وذرع مىكنند يا مثل گردو

مىشمارند معامله كنند وزيادى بگيرند - مثلا ده عدد گردو بدهند ويازده عدد بگيرند -

اشكال ندارد ، واگر چيزى در بعضي شهرها با شماره معامله مىشود ودر بعضي شهرها

با وزن يا پيمانه ، ملاك همان شهري است كه معامله در آن واقع مىشود ، مگر اين كه جنس

را در بيشتر شهرها با وزن يا پيمانه بفروشند ، كه در اين صورت بنابر احتياط واجب در هيچ

شهري نبايد آن را به زيادتر بفروشند .

" مسأله 2023 " اگر چيزى را كه مىفروشد وعوضى را كه مىگيرد از يك جنس

نباشد ، زيادى گرفتن اشكال ندارد ، پس اگر سه كيلو برنج را با پنج كيلو گندم معامله كند

صحيح است . ولى اگر جنسي را كه مىفروشد وعوضى را كه مىگيرد از يك أصل

به دست آمده باشند ، بايد در معامله زيادى نگيرد ، مثلا اگر سه كيلو ماست بفروشد تا

پنج كيلو شير بگيرد ربا وحرام است . واحتياط واجب آن است كه در معامله ميوه رسيده

با ميوه نارس نيز زيادى نگيرند .

" مسأله 2024 " " جو " و " گندم " در ربا يك جنس حساب مىشوند ، پس اگر

سه كيلو گندم بدهد تا چهار كيلو جو بگيرد ربا وحرام است ، همچنين اگر مثلا ده كيلو جو

بخرد كه سر خرمن ده كيلو گندم بدهد ، چون جو را نقد گرفته وبعد از مدتي گندم را

مىدهد مثل آن است كه زيادى گرفته باشد وحرام است .

" مسأله 2025 " اگر مسلمان از كافرى كه در پناه اسلام نيست ربا بگيرد اشكال

ندارد .

همچنين " پدر وفرزند " ونيز " زن دائمي وشوهر " مىتوانند از يكديگر ربا

بگيرند .

" مسأله 2026 " خريد وفروش پولهاى غير همجنس نظير معامله " ريال " در مقابل "

دلار " يا " پوند " ويا غير آن اگر با اضافه باشد اشكال ندارد ، همچنين خريد وفروش پول

همجنس با اضافه اگر به قصد فرار از رباى قرضى نباشد اشكال ندارد .

" مسأله 2027 " خريد وفروشى كه آميخته با غش باشد حرام است . و " غش " آميختن كالاى نامرغوب

با كالاى مرغوب است به گونه اى كه قابل تشخيص نباشد ، مانند روغنى كه با پيه مخلوط

كرده باشند . از پيامبر أكرم ( ص ) روايت شده كه فرمودند : " هر كس با برادر مسلمان خود

غش كند خداوند بركت روزى أو را مىبرد وراه معاش أو را مىبندد وأو را به خودش

وا مىگذارد " .

( 1 ) برگرفته از وسائل الشيعة ، كتاب التجارة ، باب 86 از أبواب " ما يكتسب به " ، حديث 11 .