توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٣٥١

مراتب امر به معروف ونهى از منكر

شود كه با ترك تكلم مقصود حاصل مىشود ، به همان اكتفا شود وبه درجه بالاتر عمل

نكنند ، خصوصا اگر طرف أو شخصي باشد كه اين عمل موجب هتك أو مىشود .

" مسأله 1984 " اگر اعراض نمودن وترك معاشرت با گناهكار موجب تخفيف

معصيت مىشود يا احتمال تخفيف داده شود ، واجب است اعراض شود ، هر چند بداند كه

گناهكار معصيت را به طور كلى ترك نخواهد كرد . واين امر در صورتي است كه با

مراتب ديگر نتواند از معصيت جلوگيرى كند .

" مسأله 1985 " اگر علما وروحانيون احتمال دهند كه اعراض از دستگاه ستمگر

موجب تخفيف ظلم وتغيير سياست ظالمانه آنان مىگردد ، واجب است از آنان اعراض

كنند وبه مسلمانان اعراض خود را بفهمانند .

" مسأله 1986 " اگر ارتباط علماى اسلام با ستمگران موجب تقويت يا تبرئه ويا

مشروعيت كار آنان نزد افراد بي اطلاع مىشود يا موجب جرات آنان يا هتك مقام علم

وروحانيت مىگردد ، ترك آن ارتباط واجب است ، ولى اگر ارتباط با آنان موجب تخفيف

ظلم باشد ، بايد آنچه اهميت آن بيشتر است مراعاة شود .

مرتبه دوم - امر به معروف ونهى از منكر را با زبان انجام دهد ، پس با احتمال تأثير

ووجود ديگر شرايط واجب است گنهكار را از انجام گناه نهى كند ، وبه كسى كه واجب

را ترك كرده به انجام آن دستور دهد .

" مسأله 1987 " اگر احتمال دهد پند واندرز در گنهكار اثر مىكند ، بايد به آن اكتفا

كند واز آن فراتر نرود ، ولى اگر موعظه مؤثر نباشد ، چنانچه احتمال دهد امر ونهى مؤثر

است بايد امر ونهى كند ، گرچه متوقف بر سختگيرى ودرشتى در گفتار باشد . ولى بايد از

دروغ ويا گناه ديگر بپرهيزد .

مرتبه سوم - استفاده از قدرت وزور ، پس اگر انسان بداند يا مطمئن شود شخص بدون

اعمال قدرت وزور واجب را بجا نمىآورد يا منكر را رها نمىكند ، واجب است از قدرت

وزور استفاده كند ، به شرط آن كه از قدر لازم تجاوز ننمايد .

" مسأله 1988 " اگر جلوگيرى از گناه متوقف بر گرفتن دست گناهكار يا خارج

كردن وى از محل انجام گناه يا گرفتن ابزار گناه يا تصرف در آن باشد ، جايز بلكه واجب

است انجام شود ، ولى نابود كردن أموال محترم أو جايز نيست وموجب ضمان است ،

مگر آن كه جلوگيرى از گناه مهم به آن وابسته باشد كه ظاهرا در اين صورت ضامن نيست .

" مسأله 1989 " براي جلوگيرى از گناه ارتكاب گناه ديگر جايز نيست ، اما اگر گناه

از مواردى باشد كه مورد اهتمام شارع مقدس است وبه هيچ وجه به آن راضى نيست - مثل