توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٢٩٩

3 - گنج

نه ، بنابر احتياط واجب بايد به هر راه ممكن قيمت آن را معلوم كند .

" مسأله 1698 " استخراج معادن وگنجها اگر به وسيله حكومت اسلامى

جامع الشرايط صورت پذيرد خمس ندارد ، وحكومت عدل طبق مصلحت قطعي مىتواند

معدنى را به فرد ديگرى واگذار نمايد يا به أو اجاره دهد ، ودر اين دو صورت خمس آن به

عهده آن فرد مىباشد ، مگر اين كه مقدار خمس در قرارداد اجاره حساب شده باشد . واگر

كسى بدون اجازه حكومت عدل اسلامى يا در زمان نبودن آن معدنى را استخراج نمايد ،

خمس آن را به ترتيبي كه گفته شد بايد بپردازد .

3 - گنج :

" گنج " مالي است كه در زمين ، درخت ، كوه ويا ديوار پنهان بوده وكسى آن را پيدا كند

وطورى باشد كه مردم به آن گنج بگويند .

" مسأله 1699 " اگر انسان در جايى كه ملك كسى نيست يا در زمينى كه از كسى

خريده گنجى پيدا كند وبداند از كساني كه مالك زمين بوده اند نيست ، مال خود أو مىشود

وبايد خمس آن را بپردازد ، ولى اگر احتمال دهد مال يكى از صاحبان پيشين زمين بوده

بنابر احتياط بايد به آنان اطلاع دهد وچنانچه صاحب آن را پيدا كند بايد به أو برگرداند ،

واگر معلوم شود به هيچ يك از آنان تعلق ندارد مال خود أو مىشود وفقط بايد خمس آن را

بپردازد .

" مسأله 1700 " نصاب گنج بنابر احتياط واجب همان نصاب معدن است كه در مسأله

" 1690 " گفته شد ، بنابراين اگر قيمت آن پيش از كسر مخارج به حد نصاب برسد ،

بنابر احتياط واجب بايد پس از كسر هزينه اى كه صرف كرده خمس باقيمانده آن را بدهد .

" مسأله 1701 " اگر در ظرفهاى متعددى كه در يك جا دفن شده مالي پيدا كند كه

قيمت آنها روى هم به حد نصاب برسد بايد خمس آن را بپردازد ، همچنين اگر در چند جا

گنج پيدا كند وروى هم به حد نصاب برسد بنابر احتياط خمس آن را بدهد ، مگر اين كه

استخراج آنها با فاصله زماني باشد وعرفا بيش از يك استخراج به حساب آيد ، كه در

اين صورت هر كدام جداگانه حساب مىشود .

" مسأله 1702 " اگر چند نفر گنجى پيدا كنند وقيمت سهم هر يك به حد نصاب برسد

بايد خمس آن را بپردازند .

" مسأله 1703 " اگر كسى حيواني بخرد ودر شكم آن مالي پيدا كند ، چنانچه احتمال

دهد كه مال فروشنده است بنابر احتياط واجب بايد به أو خبر دهد ، واگر معلوم شود مال أو