توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٢٩٨

2 - معدن

" مسأله 1689 " چون ممكن است گچ ، آهك ، گل سرخ وگل سرشوى جزو مواد

معدنى محسوب شوند ، بنابر احتياط واجب بايد خمس آنها را - اگر به حد نصاب برسند -

پس از كسر مخارج استخراج وبدون كم كردن مخارج ساليانه زندگى بپردازد .

" مسأله 1690 " نصاب معدن بنابر احتياط واجب صد وپنج مثقال معمولى برابر با

" 187 / 492 " گرم نقره سكه دار ويا پانزده مثقال معمولى برابر با " 312 / 70 " گرم طلاى

سكه دار مىباشد ، بنابراين اگر قيمت چيزى كه از معدن استخراج شده پيش از كسر

مخارج استخراج به هر يك از دو مقدار ذكر شده برسد ، بنابر احتياط واجب پس از كسر

مخارج استخراج خمس باقيمانده را بپردازد .

" مسأله 1691 " مقصود از طلا ونقره سكه دار ، دينار ودرهم است كه در گذشته

پول رايج زمان بوده وچون ديگر رواج ندارد قيمت آنها به حسب پول رايج هر زمان ملاك

است ، وبنابر احتياط واجب قيمت هر كدام كمتر است نصاب معدن را مطابق با آن ارزش

تعيين نمايند .

" مسأله 1692 " اگر چند نفر در استخراج معدن شريك باشند ، چنانچه سهم

هر شريك به حد نصاب برسد ، پس از كسر مخارج استخراج خمس باقيمانده بر آنها واجب

مىشود .

" مسأله 1693 " اگر چيزى كه از معدن استخراج نموده كمتر از حد نصاب باشد ،

چنانچه به تنهايى يا با ديگر سودهاى أو از مخارج ساليانه اش زياد بيايد بايد خمس اضافه را

بپردازد .

" مسأله 1694 " كسى كه از معدن چيزى به دست مىآورد - در صورت رسيدن به حد

نصاب - بايد خمس آن را بدهد ، چه معدن روى زمين باشد يا زير آن ، در زمينى باشد كه

ملك است يا در جايى كه مالك ندارد .

" مسأله 1695 " اگر معدنى را كه در ملك ديگرى است وعرفا جزو ملك أو مىباشد

بيرون آورد ، آنچه از آن به دست مىآيد بنابر احتياط مال صاحب ملك است ، وچون

صاحب ملك براي بيرون آوردن آن خرجى نكرده بايد خمس تمام آنچه را كه از معدن

بيرون آمده - در صورت رسيدن به حد نصاب - بپردازد .

" مسأله 1696 " اگر كسى معدنى را كه در اعماق ملك ديگرى است از طريق مباح

وبدون تصرف در ملك أو استخراج نمايد مال صاحب ملك نمىباشد ، ودر صورت

رسيدن به حد نصاب خود أو بايد پس از كسر مخارج استخراج خمس آن را بپردازد .

" مسأله 1697 " اگر نداند چيزى را كه از معدن بيرون آورده به حد نصاب مىرسد يا