توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٢٩٥
مخارج وهزينه ها
به حساب مىآيد وخمس ندارد ، هر چند براي سالهاى بعد باقي بماند . واگر براي خريد آن
ناچار باشد در آمد چند سال را جمع كند ، بنابر احتياط واجب بايد خمس آنچه را كه از
سالهاى قبل از سال خريد پس انداز نموده بدهد .
" مسأله 1668 " تجملات وتشريفات منزل وزندگى واياب وذهاب وميهمانيهاى
انسان وخانواده أو اگر از حد متعارف وشأن أو بيشتر نباشد خمس ندارد ، واگر از حد
متعارف وشأن أو بيشتر باشد بايد خمس زائد بر متعارف را بپردازد . وشأن افراد به حسب
زمانها وشهرها وأوضاع معيشت عمومى مردم متفاوت مىباشد .
" مسأله 1669 " مالي را كه انسان خرج سفر حج وزيارتهاى ديگر مىكند ، اگر عين
آن باقي باشد واز منفعت آن استفاده شود از مخارج سالى كه در آن مسافرت كرده است
حساب مىشود ، هر چند سفر أو تا مقدارى از سال بعد هم طول بكشد ، واگر بعد از سفر
حج بدون مصرف بماند بايد خمس آن داده شود . ولى اگر عين آن مال مصرف مىشود بايد
خمس مقدارى را كه در سال بعد واقع شده بدهد .
" مسأله 1670 " اگر براي حج ناچار باشد از چند سال قبل ثبت نام كند وهزينه را
بدهد ، چنانچه خمس پولى را كه واريز مىكند نپرداخته باشد بنابر احتياط خمس آن را آخر
سال حساب كرده وبپردازد ، هر چند بنابر أقوى واجب نيست .
" مسأله 1671 " اگر از سود تجارت يا كسب وشغل خود آذوقه اى بخرد ودر آخر
سال زياد بيايد بايد خمس آن را بپردازد ، وچنانچه بخواهد قيمت آن را بدهد ، در صورتي
كه قيمتش تغيير كرده باشد بايد قيمت آخر سال را حساب كند .
" مسأله 1672 " اگر در كسب وشغل يا تجارت ضرر كرده ولى مقدارى از آذوقه اى
كه براي مصرف زندگى خريده در آخر سال زياد بيايد ، در صورتي كه آذوقه باقيمانده
به مقدار ضرر يا كمتر است خمس آنها بر أو واجب نيست ، به شرط آن كه ضرر وارد شده بر
سرمايه بعد از به دست آمدن سود وخريد آذوقه باشد .
" مسأله 1673 " كسى كه از كسب وشغل يا تجارت سودى برده ومال ديگرى هم
دارد كه به آن خمس تعلق نمىگيرد ، مىتواند مخارج ساليانه خود را فقط از سود كسب
صرف نمايد .
" مسأله 1674 " كسى كه در طول سال سود نبرده نمىتواند هزينه آن سال را از سود
سال بعد جبران كند ، ولى اگر براي مخارج خود قرض كرده ونتوانسته تا وقت در آمد سال
بعد قرض را بپردازد ، مىتواند بدهى خود را از در آمد سال بعد در وسط سال بدهد ، مگر
آن كه مال ديگرى كه بتواند قرض خود را با آن بپردازد داشته باشد .