مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — الصفحة ٦٠٤

باب صدم در حقيقت عبوديّت

حرف ثالث - كه دال است ، اشاره است به قرب الهى كه مترتّب است بر مفاد حرف اوّل و ثانى .

و اصول المعاملات تقع على أربعة أوجه ، معاملة الله ، و معاملة النّفس ، و معاملة الخلق ، و معاملة الدّنيا .

مىفرمايد كه : كلّ معاملات دنيا واقع مىشود بر چهار قسم :

يكى - معاملهء خلايق است با خالق .

دوم - معاملهء ايشان است با نفس خود .

سوم - معاملهء خلايق است با يك ديگر .

چهارم - معاملهء هر كدام است با دنيا .

امّا اصول معاملة الله فبسبعة أشياء ، اداء حقّه ، و حفظ حدّه ، و شكر عطائه ، و الرّضا بقضائه ، و الصّبر على بلائه ، و تعظيم حرمته ، و الشّوق إليه .

مىفرمايد كه اما اركان معاملهء خلايق با خالق به هفت چيز است :

يكى - ادا كردن حقوق الهى است ، از نماز و روزه و حجّ و جهاد و ساير فروع دين .

دوم - حفظ كردن حدود الهى است ، و از حدود شرع تجاوز نكردن ، و از وسط كه مرتبهء عدل است به جانب افراط و تفريط مايل نشدن .

سوم - در همه حال راضى و شاكر بودن .

چهارم - راضى بودن به قضاى الهى و به كردهء او از فقر و غنا و صحّت و مرض و ساير احوالات ، رضا دادن و گردن تسليم نهادن .

پنجم - صبر كردن بر بلايا و شدايد ، و سختيها را به خود گوارا كردن و جزع ننمودن و شكوه به كس نكردن .

ششم - بزرگ داشتن حرمت الهى ، و در جميع حالات ، بزرگى و عظمت او را متذكَّر بودن .

هفتم - شوق لقاى الهى داشتن ، و آرزومند لقاى رحمت او بودن .