مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — الصفحة ٥١٦

باب هشتاد و پنجم در حسن ظنّ

شرح

قال الصّادق عليه السّلام : حسن الظَّنّ أصله من حسن ايمان المرء و سلامة صدره .

حضرت امام صادق عليه السّلام مىفرمايد كه : حسن ظنّ و گمان نيك ، ناشى مىشود از حسن ايمان ، هر چند آدمى ايمانش قايمتر است و سينه اش از تيرگى و سياهى سالمتر است ، حسن ظنّ او به خدا بيشتر است .

و علامته ان يرى كلّ ما نظر إليه به عين الطَّهارة و الفضل من حيث ركَّب فيه ، و قذف من الحياء و الامانة و الصّيانة و الصّدق .

مىفرمايد كه : علامت حسن ظنّ و نشانهء اتّصاف آدمى به اين وصف شريف ، آن است كه به هر چه نظر كند غير خوبى نبيند و عيب بين نباشد . چرا كه خداوند عالم جلّ شأنه ، تركيب كرده است در بدن انسان و جا داده است در نفس او ، صفتهاى چندى كه نيست مقتضاى آن صفتها مگر حسن ظنّ .

يكى از آن ، صفت حيا است و تقاضا كردن او حسن ظنّ را ظاهر است ، چه حمل افعال مؤمنين بر بدى ، با وجود احتمال خوبى ، منافى حيا است .

دوم - صفت امانت ، چرا كه در پى عيبجوئى مؤمنان بودن و با وجود بودن خوبى و نيكوئى در ايشان ، خوبى نديدن و بدى ديدن ، عين خيانت است .

و همچنين دو صفت ديگر كه صيانت است و صدق نيز ، مقتضى حسن ظنّاند ، چنان كه ظاهر است .

قال النّبيّ صلَّى الله عليه و آله : أحسنوا ظنونكم بإخوانكم تغتنموا بها صفاء القلب و نقاء الطَّبع .

چنان كه فرموده است حضرت پيغمبر صلَّى الله عليه و آله : نيكو كنيد گمانهاى خود را به برادران مؤمن ، چرا كه حسن ظنّ به مؤمن موجب صفاى دل است و پاكى طبع ، چه ، منشأ