مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — الصفحة ٤٠٢

باب شصت و چهارم در آداب امر به معروف و نهى از منكر

معروف و نهى منكر مكن و مشغول اصلاح خود شو ، كه به حكم : « من لم يصلح » ، تا كسى اصلاح خود نكرده باشد ، اصلاح غير نمىتواند كرد ، و شرط تأثير وعظ و پند ، پند گرفتن است . و تا ديگ ، خود گرم نشود ، آب را گرم نمىكند .

و صاحب الامر بالمعروف ، يحتاج ان يكون عالما بالحلال و الحرام ، فارغا من خاصّة نفسه ممّا يأمرهم به و ينهاهم عنه ، ناصحا للخلق ، رحيما بهم ، رفيقا داعيا لهم باللَّطف و حسن البيان ، عارفا بتفاوت احلامهم لينزل كلَّا منزلته ، بصيرا بمكر النّفس و مكايد الشّيطان ، صابرا على ما يلحقه ، لا يكافئهم بها و لا يشكو منهم ، و لا يستعمل الحميّة و لا يتغلَّظ لنفسه ، مجرّدا بنيّته لله تعالى ، مستعينا به و مبتغيا لثوابه ، فان خالفوه و جفوه صبر ، و ان وافقوه و قبلوا منه شكر ، مفوّضا امره إلى الله تعالى ، ناظرا إلى عيبه .

مىفرمايد كه : هر كه مىخواهد امر معروف و نهى منكر كند ، محتاج است به چند چيز :

يكى آن كه - عالم باشد به حلال و حرام و ساير احكام خمسه . و تميز ميان ايشان كرده باشد ، وگر نه ممكن است كه امر كند به منكر و نهى كند از معروف ، و موجب عذاب و عقاب او گردد .

دوم آن كه - خود مرتكب مناهى و تارك اوامر نباشد ، وگر نه چنان كه گذشت ، اثر نخواهد كرد .

سوم آن كه - از روى اخلاص و اعتقاد درست باشد و مغشوش به أغراض فاسده و اعراض كاسده نباشد ، وگر نه نتيجهء او غير فظاعت آخرت و شناعت دنيا نخواهد بود .

چهارم آن كه - از روى رحم و شفقت باشد ، نه از روى صاحب كمالى و غرض علم و اظهار استعداد ، وگر نه نتيجهء او نيز مثل نتيجهء سابق ، غير خسران نخواهد بود .

پنجم آن كه - از روى حكمت باشد و هر كسى را موافق حال او و مناسب طور او با او معامله كند ، مثل كسانى كه راه به عبادت نبرده‌اند و حلاوت بندگى الهى