مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — الصفحة ١٩٩

باب بيست و هفتم در بيان سكوت

براى خدا و در راه خدا بود و نفع اخروى در او بود ، سنگ را از دهن بيرون كرده مىگفته‌اند وگر نه ، نه .

و انّ كثيرا من الصّحابة رضى الله عنهم ، كانوا يتنفّسون الصّعداء ، و يتكلَّمون شبه المرضى .

بسيارى از صحابهء آن حضرت ، اكثر اوقات ، ساكت بوده‌اند و آه بلندى از سينهء پر درد مىكشيده‌اند . و به سبيل ندرت كه حرفى مىزده‌اند ، حرف زدن ايشان شبيه بود به حرف زدن بيماران ، كه از روى ضعف و خستگى باشد .

و انّما سبب هلاك الخلق و نجاتهم ، الكلام و الصّمت .

و به درستى و راستى كه ، نيست هلاكت خلايق و نجات ايشان ، مگر در حرف زدن و خاموش بودن . يعنى : هلاكت در حرف زدن و نجات در خاموشى .

فطوبى لمن رزق معرفة عيب الكلام و صوابه ، و فوائد الصّمت ، فانّ ذلك من اخلاق الانبياء ، و شعار الأصفياء .

يعنى : خوشا حال كسى كه راه برده است و تميز كرده است ، ميان كلام معيوب و كلام درست . يعنى : دانسته است كه كلام معيوب ، كلامى است كه مشتمل باشد بر غيبت مسلمانان ، يا هجو و لغو و دروغ و مثل اينها . و كلام درست ، كلامى است كه گفتنش ضرور باشد ، يا روا باشد و ضرر دينى بر او مترتّب نشود . و خوشا حال كسى كه راه برده است بر فوائد صمت و خاموشى ، كه هر كه راه به او برد ، البتّه اختيار صمت مىكند و از رذيلهء پر گويى نجات مىيابد . چرا كه صمت از اخلاق پيغمبران است و شعار اصفيا و برگزيدگان است .

و من علم قدر الكلام احسن صحبة الصّمت .

هر كه دانست قدر كلام را و راه به نقايص او برد البتّه اختيار مىكند صمت را و لب به تكلَّم نمىگشايد ، مگر به ضرورت . يا مراد اين باشد كه هر كه دانست قدر