مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — الصفحة ١٨٠

باب بيست و چهارم در فوايد عزلت

شرح

قال الصّادق عليه السّلام : صاحب العزلة متحصّن بحصن الله ، و متحرّس بحراسته .

حضرت امام صادق عليه السّلام مىفرمايد كه : هر كه عزلت و گوشه گيرى اختيار كرد ، متحصّن شد به حصار عافيت ، و خود را به حفظ و حراست الهى كشيد . چرا كه معنى عزلت ، انقطاع از خلق است و رو آوردن به حقّ ، و معلوم است كه هر كه چنين است ، بلا شك متمسّك و متشبّث است به لطف الهى ، و در حصار عافيت او است .

فيا طوبى لمن تفرّد به سرّا و علانية .

پس خوشا حال كسى كه متفرّد و يگانه شد به خداى خود ، و به ظاهر و باطن ، متوجّه او شد ، و به او مستأنس و از غير او متوحّش گرديد .

و هو يحتاج إلى عشرة خصال : ) * و عزلت كه انس به خدا است و نفرت از خلق ، محتاج است به ده خصلت : علم الحقّ و الباطل .

يكى از آن ده خصلت ، علم است - يعنى : راه به مراتب حكمت عملى و نظرى ، به قدرى برده باشد و تميز ميان حقّ و باطل كرده و به احكام شرع از فرايض و سنن جاهل نباشد . و هر كه از اين خصلت عارى است ، عزلت مناسب او نيست و تحصيل علم از براى او ، اهمّ است .

و حبّ الفقر .

دوم - دوست داشتن فقر است - يعنى : از رياضات و مجاهدات نفس ، به مرتبه‌اى رسيده باشد كه از زحمت و تعب مشوّش نشود . بلكه زحمت ، محبوب و معشوق او باشد ، كه اگر نه چنين باشد ، زود عزلت به خلطت ، و راحت به كلفت ،