كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — الصفحة ٨٥
فصل دوم - فهرست آثار
يكى از ويژگيهاى زائر اين است كه در بيشتر موارد منبع خود را ياد نمى كند . به نظر
مى رسد كه در ميان كتابهايى كه وى منابع خود را در آنها ياد نمى كند ، زائر تشخص
بيشترى داشته باشد ( مق : - › ابن طاووس ، الدروع ) وگاهى از مؤلف ياد مى كند بدون
آنكه از تأليف وى ياد كند . به عنوان مثال در زائر * ( 110 ) نقلي از محمد بن أحمد بن
داود قمى آمده است . وقتي وى همين قطعه را در اقبال نقل مى كند وى از أصل كتاب
وى كه " كمال الزيارات " است ياد مى كند . در جاى ديگر ( زائر * 162 ) مى گويد : متن
زيارتي كه در كنار مرقد امام حسين [ ع ] بايد خوانده شود ( نقل شده در زائر * 162 -
182 ) شريف مرتضى نيز آورده است اما اشاره نمى كند كه در كدام تأليف مرتضى .
همينطور أو از " العمرى النسابة " نقل مى كند ( زائر * 227 ) اما در اينجا نيز نمى گويد كه
وى از كدام تأليف أو نقل مى كند ، در نتيجة مجلسي در همه جا يقين ندارد كه ابن طاووس
براي يك دعاى مخصوص از چه منابعى استفاده كرده است ( به عنوان مثال نك : سخن
وى در بحار 102 / 187 ) . در همان حال ابن طاووس اين را تصريح مى كند كه متون
زيارات در " زائر " از روايت پيشين گرفته شده است ( مث ، نك : زائر * 222 ، 311 ) .
خوانسارى مى گويد : زماني كه ابن طاووس زائر را نگاشت بر اين باور بود كه أو
حق اين را دارد كه آداب سفرهاى زيارتي وزيارة مسجد كوفه را وضع كند ،
دستور العمل‌هايى كه در تأليفات پيشين شيعي نيامده وبر گفته‌هاى أئمة [ ع ] مبتنى نبوده
است ( روضات 4 / 330 ) . ميرزا حسين نوري اين انتقاد ( كه واقعا انتقاد است ) را رد
مى كند وخاطر نشان مى كند كه همه دستوارتى كه در زائر آمده مؤلفان پيشين همچون
شيخ مفيد وابن مشهدي در مزار ياد كرده اند ( مستدرك چ سنگى 3 / 470 ) . o
33 . مهج الدعوات ومنهج العنايات
ذريعة 23 / 287 ش 9009 .
سعد السعود 175 .
o . برخى از نسخه‌هاى خطى مصباح الزائر عبارتند از : نسخه مرعشى 160 ( كتابت در 1087 ) ، مدرسه سپهسالار 8437 ، دانشكده الهيات دانشگاه تهران 189 . م