كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — الصفحة ٨٣
فصل دوم - فهرست آثار
هدف را در نظر دارد . ابن طاووس در اقبال ( 489 / 274 ) مى گويد : زائر براي همراه
بردن به زيارة در گرفته شده است .
شاهدي كه براي تاريخ احتمالي تأليف اين كتاب وجود دارد در زائر * 394
آمده است . وى در آنجا از " اجازه‌اى " ( در روى يك نسخه " كامل الزيارات ابن
قولويه " ) چنين مى گويد : كه تا سال 618 ، 252 سال قمري از آن گذشته است ( تاريخها
إلى سنة ثماني عشرة وستمائة مائتان وواثنان وخمسون سنة هلالية ) . ( براي اصطلاح سال
قمري نك : 354 / p , neugebauer , براي اصطلاح هلاليه [ براي سال هلالي ] نك :
30 / p , chronologie , grohmann ) . در ذريعة 21 ، زائر به عنوان نخستين تأليف
ابن طاووس توصيف شده است . مبناى اين اظهار نظر ، گفتار ابن طاووس در كشف است
كه " زائر " را در وقتي كه نوشتن آغاز كرده تأليف كرده ( في بداية ما شرعت في التأليف ،
در إجازات : في بداية التكليف ) واين كه آن كتاب خالى از اسرار الهى است ( احتمالا
اشاره به تأويل معاني باطني ادعيه مختلف ) . به هر روى آقا بزرگ در ذريعة ج 23 چنين
حدس مى زند كه تأليفى قبل از منهاح الزائر داشته كه آن نيز مربوط به زيارة جهت
خواندن در كنار قبور أئمة [ ع ] بوده است . براي اين حدس ، وى به عبارتى در آغاز زائر
استناد مى كند ( در نسخه‌اى كه من نديدم ) ، متأسفانه آقا بزرگ آن عبارت را بازگو
نمى كند وتنها مى گويد " در آغاز مصباح الزائر جمله‌اى است كه از آن بدست مى آيد ( ما
يظهر منه ) كه وى كتابي قبل از مصباح تأليف كرده است " . شواهدى كه در دست است از
آن بدست مى آيد كه مصباح الزائر ومنهاج الزائر دو عنوان يك تأليف است ، به همين
دليل است كه در إجازات 1 به منهاج الزائر اشاره شده ودر چ 2 در همانجا مصباح الزائر
آمده است ( ونيز در إشارات ديگر به اين تأليف در بخشي از نوشته‌هاى ابن طاووس كه
ملاحظه شده است . )
در أصل ، مصباح سه جلد ومشتمل بر زياراتي است كه بايد در كنار قبور أئمة
خوانده شود ( نك : إجازات ، جمال الأسبوع 232 ، عاملي ، امل 2 / 205 ) . در مقابل ،
" زائر " * ( كه مشتمل بر زياراتي است براي خواندن در كنار قبور پيامبر ، أئمة وديگر
أهل بيت ) داراى بيست فصل بوده ودرباره آن نامى از مجلدات نيامده است . اين