كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — الصفحة ٧٩
فصل دوم - فهرست آثار
أبو مخنف مشتمل بر عباراتى موضعگيرانه است كه كتاب هشام كلبى را كه خود أساس
كتاب أبو مخنف تأليف شده ، شكل داده است ( 123 - 119 / pp , abu mihnaf ) . وستنفلد
ياد آور شده كه نسخه ليدن ، در ميان نسخه‌هايى كه مربوط به أبو مخنف بوده ووى
بررسى كرده ، تنها نسخه‌اى كه ابن طاووس را به عنوان جامع آن كتاب مىشناساند .
مقايسه لهوف با نسخه ليدن نشان مى دهد كه گر چه مربوط به همان سلسله حوادث اند اما
دو تأليف متفاوت مى باشند . ابن طاووس در لهوف منابع خود را نمىشناساند ( مق : - ›
ابن طاووس ، الدروع ) ، وكساني را كه به عنوان منبع معرفى مى كند بيشتر شيعه اند ،
وكوچكترين اشاره‌اى نيز به أبو مخنف در آن نيست . در برابر ، نسخه ليدن تماما بر مقتل
منسوب به أبو مخنف متكى است به استثناى آنكه در مواردى از أبو عبد الرحمان عبد الله
أحمد بن حنبل ( م 290 ) نقل مى كند ( به عنوان مثال : برگهاى 48 - ر ، پ ، 58 - ر ، 72 -
پ ، 76 - ر إلى 77 - ر ) . تنها نقطه‌اى كه اين دو ( لهوف با نسخه ليدن ) با يكديگر تطبيق
مى كنند بخش دوم مقدمه است ( نسخه ليدن برگهاى 34 - پ إلى 35 پ ، لهوف 5 -
10 / 5 - 11 ) . از ميان اين اختلافات ( كه اكثرا ناشى از سقط يا قراءات مختلف است )
ميان دو متن ، برخى موارد منعكس كننده تلاش عمدي ( ناسخ ؟ ) براي تخفيف گرايش
شيعي آن است . به اين صورت كه در لهوف ( ص 9 / 10 ) از " مولانا " الصادق نقل
مى كند ، در نسخه ليدن ( برگ 35 - پ ) " جعفر الصادق رضي الله عنه " را ياد مى كند
وروايتي كه در لهوف از أهل بيت پيامبر [ ص ] نقل شده در نسخه ليدن از خود پيامبر [ ص ]
نقل شده است . بعد از كلمات : ( و ) قال علي بن موسى بن جعفر بن محمد بن ابن طاووس
( در لهوف : + الحسيني ) جامع هذا الكتاب ، هر دو متن روش جداگانه‌اى را در پيش
مى گيرند .
آنچه مى تواند رخ داده باشد يكى از احتمالات زير است :
الف : ابن طاووس متن نسخه منسوب به أبو مخنف را تأليف كرده ومقدمه خود را
بر آن افزوده است . أو بعدا برخى از مواد مقدمه را براي خطبه لهوف استفاده كرده است .
ب : ابن طاووس در ابتداء ، لهوف را نگاشته وبعدا قسمتهايى از خطبه را براي
مقدمه نسخه ليدن منسوب به أبو مخنف استفاده كرده است ( همانطورى كه از موارد