كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — الصفحة ٥٩٤

فصل دوم - " فهرست "

فرج المهموم 2 ، 96 - 97

نجفي 482 = بحار 23 / 220 [ ند سعد ]

اليقين 175 - 176 / 460 - 461

عنوان كتاب در الأمان 1 ص 69 / الأمان * * برگ 27 - پ / الأمان * * * برگ 51 - پ

" كتاب الواحد " ياد شده اما در الأمان 2 والأمان * [ برگ 47 - پ ] " كتاب الواحدة "

آمده است . ابن طاووس در سعد ( چنان كه از آن در نجفي وبحار نقل شده ) از اين

تأليف ، به عنوان يكى از منابعى كه كلمات " الذين اصطفينا . . . " را در آية 32 / فاطر اشاره

به تمامى أولاد رسول الله [ ص ] مى داند ياد مى كند . اين مورد در سعد چاپى نيامده است .

مورد نقل شده در فرج المهموم 96 از آغاز اخبار مربوط به امام حسن [ ع ] مى باشد .

بنابراين ممكن است كه اين تأليف منقسم به أبواب متعددى بوده كه هر كدام متعلق به

يك امام بوده است .

درباره هويت مؤلف ابهاماتى وجود دارد ; به گفته نجاشي ( ص 62 ش 144 )

مؤلف أبو محمد الحسن بن محمد [ بن الحسن ] بن جمهور العمى البصري است كه گر چه

خود ثقة بوده اما از ضعفا روايت مى كرده است نجاشي نظري را نقل كرده كه وى از

پدرش موثق تر بوده است . اهميت معناى اين توضيح از فهرست طوسي روشن مى شود ;

در آنجا كتاب الواحدة را محمد بن الحسن بن جمهور يعنى پدر ، نوشته كه برخى از

تأليفات أو رنگ غلو دارد ( غلو وتخليط ) . الغضائري ( از أو در قهپائى 5 / 184 ) ،

نجاشي ( ص 337 ش 901 ) وطوسى ( رجال 387 ش 17 ) پدر را غالى واز كساني كه

از امام رضا [ ع ] روايت كرده شناسانده اند . ابن طاووس به تبع طوسي اين تأليف را به پدر

نسبت مى دهد . يك شاهد در اثبات اين نسبت ، برخى از قطعاتى است كه در مشارق

الأنوار رجب البرسي باقي مانده كه داراى عناصر غلو آميز است . از سوى ديگر قطعاتى

از كتابي با عنوان كتاب الواحدة مربوط به امام هادي [ ع ] در دست است كه تنها پسر

مى توانسته آن را تأليف كرده باشد ( مق‍ : طبرسي ، اعلام صص 363 - 365 ; ابن شهرآشوب

، مناقب 3 / 355 ; بحراني ، معاجز 471 - 472 ) . حدس آقا بزرگ

بر اينكه دو تأليف يك نام داشته باشد كه پدر وپسر آن را تأليف كرده باشند ; يا اينكه