كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — الصفحة ٥٧٨

فصل دوم - " فهرست "

1030 ; طوسي ، فهرست 181 ش 652 ; معالم ص 143 ش 1004 ; عاملي ، امل

2 / 291 ; رياض 2 / 20 ; 5 / 145 - 146 ; تنقيح ش 10907 ; أعيان 45 / 263 ;

نوابغ ص 275 . عنوان فوق در سعد واليقين 79 / 279 آمده ، به استثناى آنكه

ارجاعات در سعد 73 ، 80 به " كتاب ابن الجحام " مى باشد . عناوين ديگرى كه ابن

طاووس ياد كرده عبارتند از : كتاب ما نزل من القرآن في النبي ( طرائف * / طرائف * * ،

ترجمه فارسي طرائف 184 ، اليقين 176 / 461 ، 189 / 489 ) ; فيما نزل من القرآن

في النبي ( اليقين 87 / 294 ) والأئمة ( محاسبة النفس ) . ابن الحجام قرآن شناس ( كذا )

بوده است : شيخ طوسي هفت كتاب در موضوعات قرآني به أو نسبت مى دهد از جمله :

كتاب التفسير الكبير وكتاب تأويل ما نزل في النبي ; همه هفت عنوان را ابن شهرآشوب

( معالم ص 143 واز آنجا عاملي ، امل 2 / 191 ، رياض 5 / 145 ) ياد كرده است .

نجاشي به نوبه خود از كتاب ما نزل من القرآن في أهل البيت ياد كرده است ; اين بويژه از

اليقين روشن است كه " كتاب ما نزل " و " فيما نزل " وتأويل ما نزل " عناوين يك كتاب

هستند ; همانطور كه با توجه به گفته شيخ طوسي آگاهيم كه اين كتاب غير از " كتاب تفسير

الكبير " است ( كه ابن طاووس از آن نقل نكرده است ) . به نظر مى رسد كه آقا بزرگ ( ذريعة

4 / 241 ) در فرض اتحاد بين " كتاب التفسير " و " كتاب ما نزل " ونيز در فرض اين كه

" كتاب ما نزل " غير از " تأويل ما نزل " است اشتباه كرده است .

تأليفى كه ابن طاووس از آن نقل كرده بسيار مورد احترام بوده است ( نجاشي ص

379 : وقال جماعة من أصحابنا انه كتاب لم ينصف في معناه مثله ; نقل شده در : اليقين

79 / 279 ; مق‍ : 2 / 433 ) . اين كتاب بايد طول قابل ملاحظه‌اى داشته باشد : نجاشي

گزارشى نقل كرده مبنى بر اينكه هزار برگ داشته است . نسخه خود ابن طاووس مشتمل

بر دو مجلد ضخيم ( اليقين 79 / 279 ) وداراى قطع " نصف " ( سعد 90 ، 102 ) بوده كه

نخستين آنها پنج جزء ودومى سه جزء داشته است . اين نسخه‌اى مبتنى بر نسخهاى

مشتمل بر دو جزء بوده كه يكى توسط فرد ناشناخته‌اى با نام أحمد بن الحاجب

الخراساني با تاريخ صفر 338 ( مق‍ : نوابغ ص 22 ) وديگرى توسط أبو جعفر الطوسي با

تاريخ جمادى الثاني 433 كتابت شده بود .