كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — الصفحة ٥٣٤

فصل دوم - " فهرست "

561 . * + تفسير / يحيى بن زياد الفراء ( م 207 )

ذريعة 4 / 298 ش 1308 ; 21 / 206 ش 4635

سعد السعود 22 - 23 ، 260 - 270

درباره مؤلف نك‍ : سزگين 8 / 123 - 125 . خطيب بغدادي دو تحرير اين تأليف را

بر شمرده ; الف : از محمد بن الهجم السمرى ( م 277 ) كه به املاى فراء آن را نگاشته است

( مق‍ : تاريخ بغداد 2 / 161 ) ; اين تحريري است كه به چاپ رسيده است ( ج 1 تحقيق :

احمد يوسف النجاتى ومحمد على النجار ، قاهره 1955 تجديد 1980 ; ج 2 تحقيق :

النجار ، قاهره 1966 ; ج 3 تحقيق : عبد الفتاح إسماعيلي شلبي وعلى النجدي ناصف ،

قاهره 1972 ) ; ب : تحرير سلمة بن عاصم شاگرد فراء ; به گفته خطيب بغدادي بعد از

آنى كه فراء مجلس املاء را تمام كرده وشاگردان مى رفتند ، سلمه موادى را كه نوشته بود

بر فراء قرائت مى كرد وفراء در آن تغييراتى مى داد . به گفته خطيب اين امر سبب اختلاف

ميان دو تحرير مى باشد ( تاريخ بغداد 14 / 152 - 153 ) .

ابن طاووس دو نسخه ء يك جلدي از تأليف فراء را در دست داشته ; نسخه ء أول

مشتمل بر هفت جزء بوده از جزء دهم إلى شانزدهم . وموارد نقل شده نشان مى دهد كه

تقريبا مشتمل بر نيمه ء دوم تأليف فراء بوده است . نسخه ء دوم كه داراى اجازه‌اى با تاريخ

409 بوده مشتمل بر هفت جزء بوده ; از جزء أول تا هفت وآنچه از نقلها بدست

مى آيد اين كه نسخه ء مزبور مشتمل بر تمام كتاب فراءبوده است .

از آگاهيهايى كه ابن طاووس بدست مى دهد ، نسخه ء أول أو با تحرير محمد بن

الجهم ( در سعد 265 بجاى " أبو الجهم " ابن الجهم " بخوانيد ) بوده ونسخه ء دوم تحرير

سلمه ( به اشتباه در نسخه ء چاپى " مسلمه " آمده ) بن عاصم بوده است . مقابله نقلها از نسخه ء

دوم با نسخه ء چاپى " معاني " تنها يك تفاوت مهم را در تفسير آية 11 / سجده نشان

مى دهد كه قابل ملاحظه است . در اين آية كلمات " اتينا طائعين " آمده . فراء ( در نسخه ء

چاپى ) قرائت مذكور را اختيار كرده است ; در برابر از شرح أو در تحرير سلمه بن عاصم

طاووس با آنچه در مجمع وتبيان از أبو الجارود يا از امام باقر [ ع ] بدون اشاره به أبو الجارود آمده مى توان به نتايج بهترى رسيد . م