كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — الصفحة ٣٧٩

فصل دوم - " فهرست "

اتمام رسيد است ( مق‍ : مقدمه الخراسان بر چاپ معاني ص 30 ) . آيا مى توان گفت كه

تاريخ مزبور بر نسخه چندان مشخص نبوده وهمين سبب اشتباه ابن طاووس شده است ؟

( قرائت مقبول‌تر مى تواند 361 باشد ; وقتي " ثلاثين " بر طبق عادت بدون علائم نوشته

شود وبدون " الف " ميانى ، به راحتى با " ستين " اشتباه مى شود . )

ابن طاووس در كوشش خود براي اثبات اين كه خطبه در كتابهاى پيش از

نهج البلاغة آمده تنها نبود . ابن أبي الحديد ( 1 / 205 - 206 ) وعلي بن ميثم بحراني ( م

679 ) ( در شرح نهج البلاغة ، تهران 84 - 1378 ج 1 صص 252 - 253 ) هر دو از

چنين كتابهايى آگاهى داشته اند . ابن أبي الحديد به برخى از تأليفات أبو القاسم بلخى ( م

319 ) اشاره مى كند وأو وبحراني نيز از كتاب الانصاف أبو جعفر بن قبه شاگرد بلخى

ياد مى كنند . بحراني نسخه‌اى از كتاب الانصاف را ديده كه در آن خط وزير أبو الحسن

علي بن محمد بن الفرات ( م 312 ) بوده است ; اما تنها اين ابن طاووس است كه به معاني الأخبار

استناد كرده است ; نيز مق‍ : الأميني ، الغدير 7 / 82 - 85 .

نقلهاى ديگر از معاني مشكلى ندارند . آنها عبارتند از : فتح الأبواب = معاني

142 - 143 ; فلاح 119 - 120 / 112 = معاني 114 - 115 ; فلاح 120 / 112 -

113 = معاني 170 ; فلاح 94 / 89 = معاني 314 ; فلاح 95 / 90 اشاره دارد به معاني

صص 313 - 315 ( بابى درباره " الصلاة الوسطى " ) ; فلاح 144 - 150 / 133 - 139

( در اينجا تنها نام مؤلف آمده است ) = معاني 34 - 39 ; غياث 10 = معاني 39 .

328 . * * + معاني القرآن / أبو الحسن علي بن سليمان الأخفش الأصغر ( م 315 )

سعد السعود 22 ، 252

درباره مؤلف نك‍ : سزگين 8 / 174 ; كتابي با عنوان " تفسير معاني القرآن " بين تأليفات

وى ياد شده ( كحاله 7 / 104 ) اما ظاهرا بدست ما نرسيده است . ابن طاووس با توضيح

اخفش از كلمه " درى " در آية 35 / نور مناقشه مى كند .

329 . * * ؟ معاني القرآن / محمد بن جعفر المروزي ( زندگى در ميانه قرن چهارم ؟ )