كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — الصفحة ٣٧٨

فصل دوم - " فهرست "

عبد الله بن سعيد [ طرائف 2 به اشتباه : المحسن بن مسعود ] العسكري مؤلف كتاب

" المواعظ والزواجر " كه مخالف بارز أهل بيت بوده ، شرح كرده است . اين اشاره به سخن

ابن بابويه است كه : من از الحسن بن عبد الله بن سعيد العسكري خواستم تا اين خبر را

براي ما توضيح دهد ( معاني الأخبار ص 344 ; اين توضيح در صص 344 - 347 آمده

است ) .

ابن طاووس سه علت براي ترجيح اين روايت خطبه امام على [ ع ] بر آنچه در

نهج البلاغة ( به عنوان خطبه سوم ) آمده ياد مى كند : أولا : روايت معاني الأخبار در برابر

نهج البلاغة داراى اسناد است ; ثانيا : روايت معاني را يك مؤلف ضد شيعي تفسير كرده

وبطور ضمني صحت آن را تأييد نموده است ; ثالثا : روايت معاني اقدم از روايت نهج است

وتاريخ درگذشت مؤلف ونيز نسخه معاني كه ابن طاووس استفاده كرده وآن را 331

ياد مى كند ، هر دو بر تولد شريف رضى ( 359 ) مؤلف نهج البلاغة ( وحتى تولد برادر

بزرگ أو شريف مرتضى [ 355 ] ) تقدم دارد ( طرائف 419 - 420 ) [ طرائف 2 ص

127 / طرائف * طرائف * * ) ) .

نكته‌اى كه درباره اسناد گفته شده روشن است ; اما علل ديگرى كه وى ياد كرده

مشكلاتى دارند : فرض ضد شيعي بودن عسكري با اينكه أو چندين بار به عنوان راوي ابن

بابويه ظاهر مىشود سازگار نيست ; اين سبب شده تا برخى از علما در اينكه شيخ ابن

بابويه همان مؤلف " المواعظ والزواجر " ( م ذي حجه 382 ) باشد ترديد كنند . نك‍ : نوابغ

صص 88 - 90 ; رياض 1 - 200 - 201 ; أعيان 22 / 140 - 154 . آنچه بر مشكل

مىافزايد ادعاى ابن طاووس درباره تاريخ وفات صدوق است . همانطورى كه از نقلهاى

أو از " معاني " در تأليفات غير طرائف بدست مى آيد ، أو از هويت مؤلف آگاهى داشته

وبه سختى مى توان گفت أو از اين كه ابن بابويه در 381 يعنى 22 سال بعد از تولد رضى

در گذشته بي اطلاع بوده است . شايد بتوان گفت كه ابن طاووس تاريخ ابن بابويه با پدرش

علي بن الحسين كه در 329 درگذشت اشتباه كرده اما اين نظر چندان محتمل نيست .

همينطور پذيرش سخن وى درباره نسخه معاني كه در سال 331 نوشته شده دشوار

مى نمايد . مى توان بر أساس شواهد داخلي اثبات كرد كه معاني ابن بابويه پس از 354 به