كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — الصفحة ٢٧٩

فصل دوم - " فهرست "

162 . + كتاب الغريبين ، غريب القرآن والسنة / أبو عبيد أحمد بن محمد بن محمد بن أبي

عبيد العبدي الهروي الفشانى ( البشانى ) صاحب الأزهري ( م رجب 401 )

سعد السعود 23 ، 275 - 278

درباره مؤلف نك‍ : سزگين 8 / 224 - 226 ; نيز نك‍ : sbath ( ص 37 ش 670 ) ; نام وى

در سعد ، با تحريف اندكى أحمد بن محمد بن أبي عبيد الأزهري آمده است . لقب صاحب

الأزهري متعلق به أستاذ هروى ، أبو منصور الأزهري ( م 370 ) است . در سعد عنوان

تأليف ( درباره آن نك‍ : سزگين 8 / 225 - 226 ) بدون كلمه ء الغريبين آمده است . ابن

طاووس يك نسخه مشتمل بر پنج مجلد كه هر كدام داراى يك جزء بوده در اختيار

داشته است . ابتداى غريبين ( تا آخر حرف " ج " ) به روايت أبو سعد أحمد بن محمد بن أحمد

المالينى الشافعي ( م 412 ; مق‍ : سزگين 1 / 674 ) به چاپ رسيده است ( تحقيق :

محمود محمد الطناحى ، قاهره ، 1390 ) .

اين كتاب در حوزه علمي امامية رواج داشته است . نقلهايى از اين كتاب توسط

ابن شهرآشوب در مناقب ( 3 / 10 ، 110 ; موارد نقل شده غير از مواردى است كه ابن

طاووس نقل كرده ) وميرداماد در رواشح ( ص 170 ) زير عنوان [ كتاب ] غريب القرآن

والحديث آورده است ; خوانسارى در روضات ( 1 / 241 ) آن را به عنوان كتابي معروف

توصيف مى كند ) به احتمال ، سخن الحسين بن عبد الصمد الحارثي ( م 984 ) كه گفته

است بهترين آنچه عامه [ درباره غريب ] نوشته اند كتاب الغريبين يعنى غريب القرآن

والحديث مى باشد ، اشاره به همين كتاب است ( الدراية ، تهران ، 1306 ص 116 ) . كفعمي

كتاب هروى را تلخيص كرده است ( نك‍ : رياض 1 / 23 ) .

موارد نقل شده بدين شرح است : سعد 275 = جزء أول كراسه نهم برگ 5 - ر =

غريبين ج 1 ص 213 ( درباره كلمات لوط : هؤلاء بناتي ذيل آيات 78 هود و 71

حجر . ) ; سعد / 276 = جزء دوم برگ 2 - ر سطر هشتم ( آية 88 ص ) ; سعد / 276 =

جزء سوم برگ 3 - ر سطر چهارم ( در شرح كلمات امام على [ ع ] كه فرمود : وان نمنعه

نركب اعجاز الإبل ، همين نقل از غريبين در ابن أبي الحديد 1 / 195 آمده است ; مق‍ :

Lane ذيل مورد " عجز " ) ; سعد / 277 = جزء چهارم ، كراسه دوم برگ 6 ( آية 98