كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — الصفحة ١٥١

فصل هفتم - منابع مورد استفاده ابن طاووس

مجلسي نيز گم شده تلقى مى شده ، در دسترس ابن طاووس بوده است . بيشتر احاديثى كه

وى از آن نقل كرده به ظاهر از " كتاب الصلاة " گرفته است .

سومين مؤلف عبارت است از الشيخ المفيد ( م 413 ) كه از نوزده تأليف وى ياد

شده است . در ميان تأليفات أو يكى " مسار الشيعة " است كه تأليفى كوتاه در أعياد

ويادبودهاى شعيى مى باشد . اين تأليف باقي مانده است . شيخ مفيد تأليف ديگرى در همين

موضوع با عنوان " حدائق الرياض وزهرة المرتاض " نوشته است كه ظاهرا تأليف

بزرگترى بوده است .

شرح حال نويسان مفيد از عنوان اين تأليف آگاه بوده اند اما معلوم نيست كه كسى

جز ابن طاووس از آن نقل كرده باشد مقايسه ميان نقلهايى از " حدائق " با " مسار الشيعة "

نشان مى دهد كه بسيارى از قطعه‌هاى نقل شده دو تأليف همانند هستند اما بعضا

تفاوتهايى نيز ميان آنها وجود دارد .

همانطور كه پيش از اين يادآور شديم ابن طاووس كاملا با أدب سنى مأنوس بوده

است . أو مكرر از كتابهاى سنيان همچون " كشاف " زمخشري وبيشتر صحاح سته ، تاريخ

طبري وتاريخ بغداد خطيب نقل مى كند . در اين كه قطعاتى از كتابهاى مفقود سنى باقي

مانده ما مديون وى هستيم . يك مورد ، عبارت است از تفسير أبو علي الجبائي ( م 303 )

معتزلي بصرى معروف وأستاذ أبو الحسن اشعرى . ديگرى عبارت است از كتاب " نقوش

الخواتيم " جاحظ ; نقلهايى از اين كتاب توسط علماى شيعي متقدم همانند ابن شهرآشوب

نقل شده اما از باقي ماندن اين تأليف آگاهى نداريم . ابن طاووس قطعه‌اى از كتابي با

عنوان " المراد من الجياد " از واعظ معروف حنبلي ابن الجوزي نقل مى كند كه ابن

طاووس تنها اندكى بعد از وفات وى ( 597 ) وارد بغداد شده است . ظاهرا اين تأليف در

هيچكدام از فهارس تأليفات ابن الجوزي ياد نشده است .

ابن طاووس در چندين مورد ، نام مؤلف را ياد كرده اما از عنوان كتاب ياد

نمى كند . در بعضي أوقات مى توان عنوان آن كتاب را بطور يقيني تعيين كرد اما در برخى

موارد تنها مى توان حدس زد . نمونه ء أول زماني است كه ابن طاووس قطعاتى از " كتاب

نعمان شرح حال نويس خلفاى مصرى " ياد مى كند . همهء اين قطعات در حقيقت در