كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — الصفحة ١٥٠

فصل هفتم - منابع مورد استفاده ابن طاووس

نقل كرده است . 123

يك " أصل " مجموعه ء رواياتى است كه يكى از صحابهء امام براي نخستين بار

كتابت وتدوين مى كند . بنابر تاريخ شيعي ، چهارصد عدد از تأليفات در دوران

أئمة [ ع ] نوشته شده بودند . از اين أصول تنها شانزده مورد بطور كامل باقي مانده اند . 124 يكى

از اين أصول كه بدست ما نرسيده " أصل عبد الله بن حماد أنصاري " مى باشد كه در نيمه

دوم قرن دوم مىزيسته واز أصحاب امام صادق [ ع ] وامام كاظم [ ع ] بوده است در هفت

تأليف ابن طاووس از اين " أصل " ياد شده است . تأليف ديگر ، از دوران پيش از غيبت كه

ابن طاووس از آن نقل كرده " قصص الأنبياء " محمد بن خالد برقى است كه در ميانه ء قرن

سوم مىزيسته است . اين عنوان در فهارس كتب امامي نيامده ونقل ابن طاووس از آن ،

تاكنون ، تنها شاهد وجود آن مى باشد .

سه مؤلف بارز شيعي از قرن چهارم وپنجم مورد استناد قرار گرفته اند .

قديمىترين آنها محمد بن يعقوب كلينى ( م 329 ) است كه كتاب الكافي وى

قديمىترين كتب أربعة ء فقه شيعي است . ابن طاووس از " كافى " كه تنها تأليف كلينى است

كه بطور كامل باقي مانده است ، مكرر نقل مى كند . به علاوة ، ابن طاووس نقلهاى طولانى

از تألف ديگر كلينى " الرسائل " مى آورد . اين نقلها عمدتا مشتمل بر مكتوباتى است كه

امام على [ ع ] امام حسين [ ع ] وامام جواد [ ع ] به برخى از شيعيان خود نوشته اند ابن

طاووس كتاب " تعبير الرؤيا " ى كلينى را نيز در دست داشته است . دومين مؤلف محمد بن

علي بن بابويه ( م 381 ) است كه يكى از پركارترين مؤلفان أوائل دوره " بويه " مى باشد .

ابن طاووس به بيست تأليف وى اشاره مى كند . ابن بابويه نيز نظير كلينى ، مجموعه

روايات فقهى را در كتاب با عنوان " من لا يحضره الفقيه " * تأليف كرده كه به عنوان

دومين كتاب از كتب أربعة محسوب مى شده است . وى صاحب كتاب " مدينة العلم " است

كه پنجمين كتاب عمده در فقه شيعي محسوب مى شده است . اين كتاب كه در زمان

123 . جزئيات تأليفاتى كه در اينجا ياد شده را مى توان در محل مناسب خود در " فهرست " يافت . 124 . براي جزئيات بيشتر نك‍ : " Usul " , Kohlberg * . كلمه ء " كتاب " بر خلاف بيشتر موارد ، جزو نام كتاب مذكور از ابن بابويه مى باشد . يعنى در صورتي كه كلمه ء كتاب خوانده نشود ، عنوان مفهوم ندارد .