كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — الصفحة ١٣٦
فصل دوم - كتابخانه ابن طاووس
ياد مى كند ; وما مى توانيم حدس بزنيم كه نسخه أو از تأليفاتى چون تفسير طبري مشتمل
بر چندين مجلد بوده است . در برابر ، ابن طاووس از چندين تأليف مختصرتر ( رساله ) در
كتابخانه‌اش ياد مى كند كه در يك مجلد صحافي شده بود ( همانطور كه معمول بوده
است ) نمى توان با دقت نسبت مجلدات را به عناوين مشخص كرد . آنچه را كه مى توان
حدس زد اين است كه تعداد مجلدات چندان اختلافى با تعداد عناوين نداشته است . 55
دومين مسأله مربوط به اصطلاح " جزء " است ; اين كلمه مى تواند اشاره به يكى از
موارد زير باشد ; الف : مجموعه‌اى از أوراق ( كه أغلب حدود بيست برگ [ = 40 صفحه ]
داشته ) كه يك جزوه مستقل را تشكيل مى داده است ( عموما جلد شده ) . ب : يك رساله
كه با رساله‌هاى ديگر در يك مجموعه ء مجلد آمده است . 56 ج : مجلدى كه داراى چند
رساله باشد .
اصطلاح مجلد كه عنوان نسخه خطى جلد شده است مى تواند اشاره به الف يا ج
باشد . زماني كه ابن طاووس از جزء ياد مى كند ، هميشه نمى توان فهميد كه دقيقا چه چيز
را در ذهن داشته است . يكى از نمونه مشكلاتى كه بعضا بوجود آمده ومى توان آن را
ملاحظه كرد عبارت است از بحث ابن طاووس در " جامع علم القرآن " أبو القاسم بلخى .
أو با ياد از " جزء أول " آغاز مى كند كه ظاهرا " جلد أول " بوده است . 57 پس از آن توضيح
مى دهد كه أو از " مجلد سوم " اين تأليف ، نقل خواهد كرد ( زيرا ما جزء دوم را نداريم ) . 58
در اين مورد نيز بايد " جزء " مشتمل بر جلد مستقلى باشد . در مقابل ، أو " جزء چهارم " را با
[ جزء ] دوم مجلد سوم برابر مى داند . 59 بدين ترتيب بدست مى آيد كه جلد سوم مشتمل بر
.
55 . گر چه گاهى ابن طاووس تأليفى كه جزو مجموعه‌اى باشد مشخص مى كند وچنانچه بيش از يك نسخه از آن تأليف را داشته باشد يادآور مى شود ، امكان آن هست كه در همه موارد از اين شيوه پيروى نكرده باشد . 56 . براي دو معناى اين اصطلاح ، نك : بحث در 89 . n , 70 - 68 . pp , Koningsveld 57 . سعد صص 129 - 193 . 58 . همان ص 194 . 59 . همان ص 195