كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — الصفحة ١١٣
فصل سوم - برخي از عناوين ديگر
( 4 ) ابن طاووس در اقبال 519 / 305 بدون هيچ گونه توضيحي از عنوان
" الزوائد والفوائد في عمل شرح الصيام " ياد مى كند . مجلسي ( بحار 98 / 351 - 355 )
نيز به نوبه خود از كتاب " كتاب الزوائد الفوائد " ابن طاووس نقل مى كند ( از نام كوچك
ياد نمى كند ) ; اين نقل شامل قطعه‌اى در اين باره اين است كه نهم ربيع الأول ( تاريخي كه
برخى آن را تاريخ قتل عمر مى دانند ) براي أهل بيت روز عيد مى باشد ( أفضل الأعياد ) ( مق
- › كتب أصحابنا القميين ) . آغاز اين قطعه ( كه در اقبال چاپى نيامده ) در مستدرك
2 / 522 نيز نقل شده است . از آنجا كه مجلسي ونوري طبرسي مطلبي در باره ء هويت
مؤلف بدست نمى دهند ، طبيعي است كه از ابن طاووس دانسته شود . اما چنين نيست ;
همانطور كه در باب پيشين يادآور شديم ، على فرزند ابن طاووس ( كه بابا پدرش در اسم
وكنيه ولقب مشترك بود ) كتابي با عنوان " زوائد الفوائد " تأليف كرده است ، مق :
نقلهايى در بحار 59 / 57 - 90 ; مستدرك 8 / 146 - 157 . آقا بزرگ دربارهء عنواني
كه در اقبال آمده چنين حدس مى زند كه نام كتاب نيست بلكه توصيف منافع خواندن
كتابي است كه ابن طاووس دربارهء ماه رمضان ( يعنى : مضمار ) نوشته است .
( 5 ) ابن طاووس علاوة بر دادن عناوين مختلف به يك كتاب ( مثلا در باره ء
كشف ) ، گاهى عناوينى را براي فصول تأليفات خود ابداع مى كند ، برخى أوقات ، اين
عناوين به اشتباه عنوان كتابي مستقل تصور مى شود . اين به ويژه در اقبال قابل توجه
است . اولين مورد آن ( به استثناى دعايى براي هفدهم ربيع الأول در اقبال 84 - 87 / 611
- 615 كه در باره ء آن گفته شده از " كتب الاعمال الصالحات وذخائر المهمات
والدعوات الراجحات " اخذ شده ) در اقبال 136 / 651 آمده ، در آنجا با نقل حديثي از
رسول خدا [ ص ] دربارهء دعا در پنجم رجب آمده است كه آن را از " كتب الأسباب إلى
رضا ملك يوم الحساب " گرفته شده است . عناوين مشابه در اقبال 138 - 142 / 652 -
655 ، 156 - 161 / 664 - 669 ، 163 / 671 ، 173 - 174 / 681 ، 177 -
178 / 683 - 684 ، 196 / 699 ( ؟ ) در باره ء دعاهاى روزهاى مختلف ماه رجب
و
نسخه‌اى از كتاب زوائد الفوائد على فرزند ابن طاووس در دانشگاه تهران ( فهرست 1 / 128 ) موجود است . م