تاريخ گزيده — الصفحة ٧٣٩

با چنين خاطرى چو آتش و آب * باد پيمود و خاك بايد شد

[ گويند شبى سلطان محمود از پى عنصرى بفرستاد و او بشرب مشغول بود .

گفت سلطان را بندگى برسان و بگو كه بدولت تو بعشرت مشغوليم . بامداد به حضرت آيم . سلطان بفرمود تا او را در گليمى انداختند و چهار كس گوشهء گليم بر گرفتند و پيش سلطان آوردند . مست طافح بود . سلطان خواست كه امتحان كند . پيش رفت و گفت من كيستم . عنصرى فى الحال در بديهه گفت و بر خواند :

شعر

تو آن شاهى كه اندر شرق و در غرب * جهود و گبر و ترسا و مسلمان

همى گويند در تسبيح و تهليل * الهى عاقبت محمود گردان

سلطان فرمود تا دهان او پر جواهر گردند ] [ 1 ]

عسجدى

و هو [ 2 ] عز الدين كرجى از قزوين است ، از قبيلهء كرجيان . اشعار خوب دارد و در جواب سراج الدين قمرى گفته است :

شعر

گفتى كه گنه بنزد من سهل بود * اين نكته نگويد آنكه او اهل بود .

علم ازلى علت عصيان كردن * نزد عقلا ز غايت جهل بود

بعهد ابقاخان در گذشت .

عز الدين همدانى

معاصر [ 3 ] اشعار پهلوى خوب دارد . منها :


[ 1 ] - ازينجا تا آخر مطلب مربوط بعنصرى فقط در نسخهء م ديده مىشود . [ 2 ] - به همين صورت تنها در نسخ م ، ق ديده مىشود . اما عسجدى را در كتب ، حكيم ابو نظر عبد العزيز بن منصور مروزى يا هراتى و وفاتش را در 432 هجرت نوشته‌اند . رجوع شود بمجلد چهارم قاموس الاعلام و جلد اول مجمع الفصحا و همچنين بتذكرة - الشعراء دولتشاه سمرقندى كه او را شاگرد عنصرى دانسته است . [ 3 ] - ق ، م ، ر .