شفاء الصدور في شرح زيارة العاشور ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٦٩

9 - حكيم بن داود

8 - محمد بن موسى

9 - حكيم بن داود

روايت محمد بن خالد باشد چنانچه ظاهر اوست حكمش از آنچه گذشت

ظاهر مىشود كه ظاهرا صحيح باشد ، وبعيدا احتمال مىرود كه حسن باشد .

حاصل سخن آنكه اين روايت صدرا وذيلا در اين موضع از ( مصباح ) به

سه طريق نقل شده كه از ملاحظه مجموع آنها البتة محدث خبير وفقيه بصير در

دعوى قطع بصدور معذور است .

اما روايت ( كامل الزيارة ) مشتمل بر دو سند است :

يكى روايت حكيم بن داود بن حكيم از محمد بن موسى از محمد بن

خالد الطيالسي ، واين سند اگر چه ضعيف است به اشتمال بر محمد بن موسى

كه على الظاهر ضعيف است ، وحكيم بن داود فعلا نزد اين بنده مجهول الحال

است ، ولى ظاهر به ظهور قوى معتمد اينست كه ذكر طريق براي اتصال سند

است ، وروايت از كتاب اخذ شده ، چنانچه ظاهر عبارة شيخ رحمه الله اين

است كه كتاب محمد بن خالد نزد أو موجود بوده ، بلكه صريح عبارت ( فهرست )

است ، وغالب الظن من بنده چنان است كه نزد ابن قولويه نيز بوده ، واين

استظهارى است كه مهره فن غالبا از دعوى قطع به أو مضايقه ندارند ، وحال محمد

ابن خالد وسيف بن عميره وصالح بن عقبه ومحمد بن علقمة معلوم شد .

وسند ديگر ابتداء كرده به محمد بن إسماعيل كه از جهت تواتر كتاب أو

سند را حذف كرده ، وعبارت أو كه گفته " ومحمد بن إسماعيل " نه چنان است كه

عطف باشد بر علقمة بن محمد وجزء سند سابق شود چنانچه بعضي از أكابر توهم

كرده اند ، بلكه عطف بر حكيم بن داود بن حكيم واستيناف سند است ، وتواند

كه بود عطف باشد بر محمد بن خالد ، وحكيم بن داود ومحمد بن موسى طريق

ابن قولويه به محمد بن إسماعيل هم باشند ، وعلى أي تقدير هر متأمل با بصيرت

قطع مىكند به فساد احتمال سابق به اندك التفات ، بلكه در نظره أولى ترديدى