شفاء الصدور في شرح زيارة العاشور ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٨٣

( بابي أنت وأمي ) دعاء فدا كردن وشرح أو

معنى بر أرباب هوش روشن است ، واز اين معنى است كه كميت بن يزيد اسدى

رضي الله عنه در يكى از هاشميات سبع در ذكر پيغمبر صلى الله عليه وآله مىگويد :

انقذ الله شلونا من شفا النار * به نعمة من المنعام

لو فدى الحي ميتا قلت نفسي * وبني الفدا لتلك العظام

وفيه نقد يعرفه من ذاق طعم الأدب * ونسل اليه ولو من حدب

بالجملة اين كلمه نقل شده بغلبه استعمال يا از شهرت ، بسر حد ظهور رسيده

در مطلق تعظيم وتجليل كسى ، وأو لازم معنى أول است ، وغالبا استعمال مىشود

ومقصود جز جلالت وبزرگى مخاطب نيست ( مراجعه شود به صفحه 457 ) ، كه به عبارت واضحه تعارف ورسمي

است ، مثل الفاظى كه در صدور مكاتيب ومبادى مراسلات در اين زمان مرسوم شده

مىنويسند ، از قبيل فداك ما عداك ، وروحي فداك ، وغير اينها كه مقصود كاتب

ابدا از آنها فداى واقعي نيست ، بلكه مراد رعايت عظمت وملاحظه قدر مكتوب

اليه است ، واز اين قبيل است عبارت زيارة اگر چه مخاطب كه امام است

به اعتقاد ما حي است وسميع وبصير ، ولى فايده براي اين معنى ندارد ، چه صحت

اين كلام مبنى بر حيوة صورية دنيوية است ، علاوة بر اينكه فداء در بسيارى

از أوقات مرده است ، وكسى ابدا احتمال تفصيل در صحت اين خطاب نكرده ،

واين اشكال اگر چه به تنزيل وفرض رفع مىشود ، كه مراد چنان باشد كه تو

چنانى كه اگر پدر ومادرم زنده بودند فداى تو مىكردم ، ولى در أمثلة مذكوره

مطرد نيست ، ودر كثيرى از مواضع استعمال اين عبارت جايز نيست ، چنانچه

در خطاب أصحاب سيد الشهداء در روايت منقوله از حضرت باقر عليه السلام بابى أنتم

وأمي وارد شده ( 1 ) .

واگر احتمال بدهند كه آن در مقام تعليم بوده ، ولازم نيست خود آن جناب

( 1 ) كامل الزيارات : 176 - 179 ، بحار الأنوار : 101 / 292 ط تهران .