شفاء الصدور في شرح زيارة العاشور ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٨١

شرح " تهيأت "

شرح " تهيأت "

وجه پنجم هم به نظر اين بنده آمد كه مأخوذ از نقب - كه بمعنى رقت خف بعير

است - باشد چنانچه در شعر معروف است :

اقسم بالله أبو حفص عمر * ما مسها من نقب ولا دبر

ودر ( أساس ) تصريح كرده به اينكه تنقب بمعنى نقب آمده ، واين كناية از

رنج بردند وتعب كشيدن باشد در اين كار .

وجه ششم هم ابن بنده احتمال داده كه مأخوذ نقابت بمعنى رياست باشد ،

ومعنى آن باشد كه جمع لشگر وقود عسگر كردند .

وجه هفتم اينكه مأخوذ از نقاب بمعنى عريف ويا بصيرت باشد واشاره

به اين باشد كه با خبر شدند وتحقق أسباب قتال وتعرف وجوه جدال كردند ،

وتنقب بمنزله تجسس وتتبع باشد .

وجه هشتم اينكه از نقيبه بمعنى مشاورت اشتقاق شده باشد ، واين دو وجه

أخير را هم در كلام كسى نديدم ، واز اين وجوه در لغت ثابت ومسموع

است تنقب مرئه وتنقب خف بعير است ، ساير وجوه را هنوز در كتب لغت

نيافتم ولى چون اين استعمال ثابت است ، واخلال بوجوه مشتقات از مزيد ومجرد

در كتب لغت از ستاره افزون واز شماره بيرون است ، وهر يك از اين محتملات

خالى از مناسبتى نيست مانعى ندارد ، اگر چه انصاف اين است كه هيچ يك از

اين معاني خالى از خللى نيست ، ولعل الله بحدث بعد ذلك امرا .

تهيؤ : مشتق از هيئت است كه بمعنى آن كيفيف حصله از اكتناف اعراض

مختلفه مثل وضع ولون ومقدار بر جسم است ، وفرق ما بين أو وصورت باختلاف

بعرضيت وجوهريت است اصطلاحا اگر چه در عرف صورت بمعنى أعم استعمال

ميشود ، وظاهر اينست ايئت وهيئت از يك اصلند وبابدال اين اختلاف حاصل