شفاء الصدور في شرح زيارة العاشور ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٣

تفسير " ظلم " و " جور "

را مفعول به مىگيرند ووجود را اثر چنانچه در قضية " زيد موجود " و " زيد

معدوم " همين ملاحظه در عقل مىشود ، والا يا اجتماع نقيضين خواهد شد ويا

حمل ذاتي غير مفيد ، چه اگر زيد را معدوم اعتبار كنند أول است ، واگر موجود

ملاحظه شود ثاني است ، وجواب اين است كه صرف المهية موضوع است كه

از هر دو طرف در حد ذات خالى است ، ومنتقش به هر دو نقش ومكتسى به هر

دو لباس مىشود ، وتحقيق اين مطالب را - ما بعون الله تعالى در محال خود از

أصول وحكمت الهى - كرده أيم ، واين مقام مقتضى بيش از اين بسط نيست

وصلاح صفدى در ( شرح لامية العجم ) در تفسير اين بيت كه :

" والدهر يعكس آمالي . . . " أباطيلى چند ملفق كرده در حل شبهه مذكوره

كه با هيچ يك از أصول وقواعد علميه راست نيايد ، واگر طول سخن موجب

ملال نبود تعرض خصوص كلمات أو مىكرديم ومخالفت آنها را با قواعد كلاميه

وأصول عربيت بيان مىنموديم ، وأمثال أو معذورند در جهل به تحقيق اين مطالب

فان لكل صناعة أهلا * ولكل كريمة فحلا

خلق الله للحروب رجالا * ورجالا لقصعة وثريد

" ظلم " در أصل لغت چنانچه در ( ديوان الأدب ) و ( صحاح ) و ( مصباح )

و ( قاموس ) و ( منتهى الإرب ) است به معنى وضع چيزى در غير موضع خودش

است ، ودر ( نهاية ) گفته أصل أو عدول از طريق است ، ووجه أول أقوى است

به جهت تطابق جماعتى ومساعدت قرائنى ، وگاه شود كه به معنى نقص آيد ،

چون " ولم تظلم منه شيئا " ( 33 الكهف 18 ) وگاه به معنى منع آيد چنانچه

" ما ظلمت أن تفعل " أي ما منعك ، واز اين معنى مأخوذ است ظلمت چه أو سد

بصر ومنع باصره از ابصار ورؤيت مىكند .

" جور " به معنى عدول از طريق آيد ، وبه معنى تعدى نيز هست ، وأصل