شفاء الصدور في شرح زيارة العاشور ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٠

نسبة " تأسيس " به " أساس " مبنى بر تجريد است

به حال وى است ، وأو قبل از بعثت خبر داده به نبوت پيغمبر وامامت أئمة اثنا عشر ،

واشعار أو در كتب مسطور است ، ومعاصر مؤرخ را در تفسير اين كلمه خطائى

واضح دست داده كه حديث را تنزيل بر حضرت أبو طالب كرده ، وقس را بي

مساعدة عرف ولغت كناية از آن جناب گرفته ، وهم چنين در آية كريمه " ان إبراهيم

كان أمة واحدة قانتا لله " ( 120 إبراهيم 16 ) گفته‌اند .

وبعض علما را در اين تأويلى ديگر است ، وآن چنين است كه هر پيغمبرى

به حكم رياست وأحاطت به مقام أمت كل أمت است ، وايشان بمنزله اجزاء اويند ،

پس هر چيزى كه باوشان رسد به أو رسد ، وبزرگى ايشان بزرگى أو است ، وهم چنين

به حكم آن نوع از يگانگى كه بين كل وجزء است مجموع أمت را از كمالات نبي

نصيبي است ، از اين جهت است كه أمت مرحومه خير الأمم شدند ، واين بيانى

است كه در كليه رؤساء هر چند رياست ظاهريه باشد به اعتبار عرفى متمشى خواهد

بود ، چه هر رئيسى به لحاظ مطاعيت جهة احاطه وتسلطى بر مرؤسين دارد كه به آن

اعتبار آنها را جزء خود فرض مىكند ، واين جزئيت تقديريه منافى بساطت نيست ،

ولازمه أحاطت هست ، واز اين روى كار آنها را به خود نسبت مىدهد ، ويا آن ها را با خود

فرض مىكند ومىگويد ما چنين كرديم وما چنين گفتيم .

تأسيس : چنانچه در ( تاج المصادر ) و ( منتهى الإرب ) و ( مصباح ) است

بنياد نهادن است ، وأساس بنياد است ، ونسبت تأسيس به أساس مبنى بر تجريد

است مثل " اسرى بعبده ليلا " ( 1 / 17 ) پس بمعنى مطلق جعل است ، وأساس

به لسان مشهور نحويين مفعول است .

ودر أمثال اين عبارت اشكالى است ، مجمل أو آن است كه " مفعول به "

عبارت از چيزى است كه اثر فاعل به أو برسد وبر أو واقع شود ، پس وجود

" مفعول به " قبل از فعل لازم است تا بتواند متحمل آن اثر شود ، ودر جائى كه