شفاء الصدور في شرح زيارة العاشور ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٣

نقد بر مجمع البحرين و ( قاموس )

سقى السروة المحلال ما بين زابن * إلى الخور وسمى البقول المديم

وفاضل متبحر أديب محدث سيد عليخان رحمه الله در ( طراز ) از أودى نقل

كرده كه أو گفته : خور واد وزابن جبل ، وصاحب ( قاموس ) لفظ " وزابن " را

" وراء بر " كرده وجبل را " جيل " از ميانه متولد شد كه خور وادى باشد عقب

برجيل ، وعجب اينكه هيج تصور نكرده كه برجيل يعنى چه واسم چه چيز است ،

حيواني است يا جمادى است يا ملكي است ؟ والحق خوب فرموده سيد كه اين

تصحيف : زن بچه مرده را به خنده مىآورد ، واز مصيبت غافل مىكند .

ديگر در مادة قوقس گفته كه قاقيس بن صعصعة بن أبي الخريف محدثي است ،

واين تصحيف شنيع كم از تصحيف سابق نيست ، چه عبارت منقوله از ذهبي در

( مشتبه الانساب ) چنين است كه در حريف ذكر كرده أولا " عبد الله بن ربيعة

السوالى تابعي يكنى ابا الحريف بفتح الحاء المهملة ضبطه الدولابي ، وخالفه ابن

الجارود فأعجمها وبمعجمة وفاقا " يعنى در حاء خلاف است كه بمعجمة است يا

بمهملة ، ودر زاء وفاق است كه معجمه است كه زاي باشد ، از آن پس گفته :

قيس بن صعصعة بن أبي الخريف ، وأين فاضل مدقق تدقيق نظر كرده وفاى از كلمه

وفاقا " را " وفاء " خوانده وقاف والف بقيه را كه " قا " باشد حيران مانده كه

چكند بسر قيس بيچاره گذاشته وأو را به خلعت شريف قاقيسى مخلع ساخته ،

واز اين قبيل تحريفات وتصحيفات در كتاب ( قاموس ) بيش از حد احصاء واحاطه

است .

ودر ( مجمع ) در مادة حنف به حاء مهملة ونون فرموده : " أولاد الأحناف

هم الاخوة من أم واحدة وآباء متعددة " وجميع علماء لغت اين لفظ را در مادة

خيف به خاء معجمة وياء مثناة تحتانية كه آخر حروف است ضبط كرده اند ،

وگفته‌اند : اگر أولاد از يك پدر وچند مادر باشد أبناء علات هستند ، واگر از

يك مادر وچند پدر باشد أبناء اخيافند ، واگر از يك پدر ويك مادر باشد أبناء