شفاء الصدور في شرح زيارة العاشور ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢١١

اشكال بر اين تفسير ونقد آن

يكى آنكه فاطمه اسم فاعل به معنى مفعول باشد مثل ماء دافق و " عيشة

راضية " ( 21 / 69 ) واين به غايت بعيد است ، چه در أمثلة مذكوره هم محمول

بر مجاز در اسناد است ، چنانچه علماء بيان متعرض شده اند ، وغالبا اين گونه

احتمالات از قشريين نحات كه از نيل لباب لطايف عربيت ودرك صفوة بدايع كلام

محروم اند صادر مىشود .

ديگر اينكه فطم هم لازم باشد ومتعدى ، واين احتمال را فاضل محدث

مجلسي قدس سره با احتمال أول ذكر فرموده ، واين احتمال را از عبارت

( قاموس ) استظهار كرده كه گفته " أفطم السخلة حان ان تفطم ، فإذا فطمت فهي

فاطم ومفطومة وفطيم " انتهى .

ودلالت اين عبارت بر استعمال بر وجه لزوم ممنوع است ، بلكه ظاهر أو

- بر فرض صحت نقل - شاهد احتمال أول است كه از قبيل سركاتم ، ومكان عامر

باشد ، كه بي نظران از أهل نحو أو را فاعل بمعنى مفعول دانسته‌اند ، وبر مشرب

تحقيق هر يك به اعتباري بر معنى خود باقيند ، مثلا سركاتم معنى أو اين است

كه سرى است كه از بس استعداد كتمان أو بايد داشت گويا خودش كاتم خود است ،

وهمچنين است سخله كه بزرگ شود ، چون آن وقت خودش هم در معرض دورى

از مادرش است گويا أو خود را از شير باز مىدارد وبه اين ملاحظه أو را فاطم

مىگويند .

ومبعد اين احتمال اين است كه احدى از لغويين چندان كه فحص كرديم

تصريح يا اشاره به استعمال بر وجه لزوم نكرده اند ، وطريقه ( قاموس ) بر اين

است كه در اين موارد " لازم متعد " يا " يتعدى ويلزم " بگويد .

وهم در اخبار بر خلاف اين احتمال واحتمال سابق تنصيص وتصريح شده