مسائلى از فقه شيعه ( فارسي ) — الصفحة ٨

اجتهاد وتقليد مسائل تقليد در فروع وعمل به احتياط

معصوم ومنصوب به خلافت وامامت وولايت از سوى خداوند به واسطه پيغمبر

أكرم ( صلى الله عليه وآله ) بداند .

وعادل كسى است كه حالتي از ايمان داشته باشد كه أو را به انجام واجبات

وترك محرمات وأدار نمايد ، ونشانه عدالت آن است كه در ظاهر شخص خوبى

باشد كه اگر از أهل محل يا همسايگان أو يا كساني كه با أو معاشرت دارند حال أو

را بپرسند ، خوبى أو را تصديق نمايند ، به شرط آن كه در تصديق يا انتقاد ويا

سكوت ، مغرض يا متهم به غرض ورزى نباشند .

( مسأله 4 ) : مجتهدي كه انسان از أو تقليد مىكند بايد اعلم باشد ، واگر

اعلميت كسى معلوم نيست بايد از مجتهدي تقليد كرد كه گمان ندارد كسى از أو

اعلم باشد ، مگر آن كه غير اعلم در موارد اختلاف ، مطابق احتياط فتوا دهد .

واعلم كسى است كه در فهميدن حكم خدا از همه مجتهدان زمان خود

استادتر ، وبنابر احتياط واجب پرهيزگارتر باشد .

( مسأله 5 ) : شناخت مجتهد واعلم سه راه دارد :

أول : خود انسان يقين كند ، مانند اين كه از أهل علم باشد وبتواند مجتهد واعلم

را بشناسد .

دوم : دو نفر عالم عادل كه مىتوانند مجتهد واعلم را تشخيص دهند از روى

اطلاع وتحقيق شخصي - نه بر أساس گواهى ديگران - مجتهد يا اعلم بودن كسى

را تصديق كنند ، به شرط آن كه دو نفر عالم عادل ديگر با گفته آنان مخالفت ننمايند .

واجتهاد يا اعلميت كسى به گفته يك نفر مورد وثوق ثابت نمىشود .

سوم : عده اى از أهل علم كه مىتوانند مجتهد واعلم را تشخيص دهند واز گفته

آنان اطمينان پيدا مىشود ، از روى تحقيق واطلاع خودشان مجتهد يا اعلم بودن

شخصي را تصديق كنند .

( مسأله 6 ) : اگر اختلاف بين مجتهدين تا حدى معلوم ، وشناختن اعلم

مشكل باشد ، بايد از مجتهدي تقليد كند كه گمان دارد اعلم است ; بلكه اگر احتمال

ضعيفى هم بدهد كه مجتهدي از آنها اعلم است وبداند ديگرى از أو اعلم نيست ،

و