مسائلى از فقه شيعه ( فارسي ) — الصفحة ٣٩٨

كساني كه از معاملات ممنوعند

كساني كه از معاملات ممنوعند

رسيدگى به درختان را بر عهده گيرد .

( مسأله 2180 ) : اگر شرط كند كه تمام محصول براي مالك باشد ، مساقات

باطل است ، ونتيجة به مالك تعلق دارد وكسى كه كار مىكند چنانچه بطلان

مساقات را مىدانسته نمىتواند مطالبه اجرت نمايد ، مگر آن كه با استناد به گفته

مالك بي قصد تبرع اقدام به كار كرده باشد كه در اين صورت مستحق اجرت المثل

است ، ولى اگر باطل بودن مساقات به جهت ديگر باشد ، مالك بايد مزد آبيارى

وكارهاى ديگر را به مقدار متعارف به كسى كه درختها را رسيدگى كرده بدهد ، اما

اگر مقدار متعارف بيشتر از مقدار قرارداد باشد دادن زيادى لازم نيست .

( مسأله 2181 ) : اگر زمينى را به ديگرى واگذار كند كه تنها در آن درخت

بنشاند ، ودر رسيدگى وآبيارى آنها هيچ كارى نكند وآنچه عمل مىآيد مال هر

دو باشد ، معامله باطل است ، وچنانچه درختها از صاحب زمين بوده پس از تربيت

هم مال أو است ، وبايد مزد كسى كه آنها را تربيت كرده اگر به امر أو كار كرده يا

در وقت كار مىدانسته كه عقد مساقات باطل است را بپردازد ، واگر از كسى بوده

كه درختها را كاشته وپرورش داده پس از پرورش نيز به أو تعلق خواهد داشت ،

ومىتواند آنها را با اختيار خود بكند ، ولى گودالهائى را كه به سبب كندن درختها

پيدا شده ، چنانچه به دستور أو وارد عمل نشده باشد بايد پر كند ، واجاره زمين را

از روزى كه درختها را كاشته به صاحب زمين بدهد ، ومالك هم مىتواند أو را به

كندن درختها مجبور كند ، اگر بطلان معامله را پيش از كشت درختها نمىدانسته ،

ويا خود به كاشتن امر نكرده ، ونيز مايه ضرر صاحب درخت نشود .

كساني كه از معاملات ممنوعند

هر انساني مىتواند در أموال خود از راههاى مشروع تصرف كند ، ولى

برخى تصرفات مانند معاملات وبخشش ووصيت مشروط است به اين كه شخص

بالغ وعاقل وآزاد بوده ، وسفيه ومفلس نباشد .

( مسأله 2182 ) : شخص نا بالغ از معامله كردن نسبت به دارائى خود بي اذن