مسائلى از فقه شيعه ( فارسي ) — الصفحة ٣٩١

مسائل جعاله وتعريف آن

مسائل جعاله وتعريف آن

مسائل جعاله

جعاله آن است كه شخص قرار بگذارد در مقابل كارى كه براي أو انجام

مىدهند مال معينى بدهد ، مانند اين كه بگويد هر كس گمشده مرا پيدا كند صد تومان

به أو مىدهم . وبه كسى كه اين قرار را مىگذارد جاعل ، وبه كسى كه كار را

انجام مىدهد عامل مىگويند . وفرق بين جعاله واجاره اين است كه در اجاره

پس از خواندن صيغه ، أجير بايد عمل را انجام دهد وكسى هم كه أو را أجير كرده

اجرت را به أو بدهكار مىشود ، ولى در جعاله هر چند عامل شخص معين باشد

مىتواند مشغول عمل نشود ، وتا عمل را انجام ندهد جاعل بدهكار نمىشود .

( مسأله 2151 ) : جاعل بايد بالغ وعاقل باشد ، واز روى قصد واختيار

قرارداد كند ، وشرعا بتواند در مال خود تصرف نمايد ، بنابر اين جعاله شخص

سفيهى كه مال خود را در كارهاى بيهوده مصرف مىكند ونيز كسى كه به حكم

حاكم شرع محجور شده ، صحيح نيست .

( مسأله 2152 ) : كارى را كه ( جاعل ) مىگويد براي أو انجام دهند ، بايد حرام

يا بي فائده نباشد ، پس اگر بگويد هر كس شراب بخورد ، يا در شب به جاى

تاريكى برود ، ده تومان به أو مىدهم ( جعاله ) صحيح نيست .

( مسأله 2153 ) : اگر مالي را كه قرار مىگذارد بدهد معين كند مثلا بگويد هر

كسى أسب مرا يافت ، اين گندم را به أو مىدهم ، لازم نيست بگويد آن گندم مال

كجا است وقيمت آن چيست ، ولى اگر مال را معين نكند مثلا بگويد كسى كه أسب

مرا بيابد ، ده من گندم به أو مىدهم ، چنانچه مظنه اختلاف ونزاع باشد بايد

خصوصيات آن را كاملا معين نمايد .

( مسأله 2154 ) : اگر ( جاعل ) مزد معينى براي كار قرار ندهد ، مثلا بگويد هر

كس بچه مرا پيدا كند پولى به أو مىدهم ومقدار آن را معين نكند ، چنانچه كسى

آن عمل را انجام دهد ، بايد مزد أو را به مقدارى كه در نظر داشته بدهد وگر نه به