توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٨

احكام تقليد

ديگر مجتهدين باشد ، ودر صورتي كه شناختن اعلم يا به دست آوردن فتاواى أو

مشكل باشد ( مستلزم عسر وحرج باشد ) مىتواند با رعايت الأعلم فالأعلم وساير

شرايط ، از غير اعلم تقليد نمايد .

( 2 ) اگر دو مجتهد يكى اعلم وديگرى أورع باشد ودر ساير جهات با هم

مساوى باشند ، اظهر رجوع به اعلم است . واگر هر دو در علم مساوى باشند ولى

يكى اعدل وأورع از ديگرى باشد ، ترجيح قول اعدل خالى از وجه نيست .

( 3 ) مجتهد واعلم را از سه راه مىتوان شناخت :

أول : خود انسان يقين كند ، مثل آن كه از أهل علم باشد وبتواند مجتهد واعلم را

بشناسد .

دوم : آن كه دو نفر عالم عادل كه مىتوانند مجتهد واعلم را تشخيص دهند ،

مجتهد بودن يا اعلم بودن كسى را تصديق كنند ، به شرط آن كه دو نفر عالم عادل

ديگر با گفته آنان مخالفت ننمايند .

سوم : آن كه عده اى از أهل علم كه مىتوانند مجتهد واعلم را تشخيص دهند ،

واز گفته آنان اطمينان پيدا مىشود ، مجتهد بودن يا اعلم بودن كسى را تصديق كنند ،

بلكه از هر راهى كه انسان اطمينان به اعلم بودن كسى پيدا كند بنا بر اظهر مىتواند به

همان اكتفا نمايد .

( 4 ) اگر شناختن اعلم مشكل باشد وانسان گمان به اعلم بودن كسى دارد ،

در صورتي كه گمانش به حد اطمينان برسد بايد از أو تقليد كند . بلكه اگر اطمينان

براي أو حاصل نشد بعيد نيست ترجيح كسى كه فقط به اعلم بودن أو گمان دارد يا

احتمال مىدهد ، ولى بهتر اين است كه در اين صورت به قول كسى عمل كند كه

موافق احتياط باشد ، اما اگر احتمال ضعيفى هم بدهد كه كسى اعلم است وبداند

ديگرى از أو اعلم نيست ، بايد از أو تقليد نمايد . واگر چند نفر در نظر أو اعلم از

ديگران وبا يكديگر مساوى باشند بايد از يكى از آنان تقليد كند .

( 5 ) در صورت مساوى بودن دو مجتهد ، جايز است انسان در مسائلي كه

ارتباطي با هم ندارند ، بعضي مسائل را از يكى وبعضي ديگر را از مجتهد ديگر تقليد

نمايد .